Je leest:

Telezorg vereist meer aandacht voor de plek van zorg

Telezorg vereist meer aandacht voor de plek van zorg

Telezorg kan een goede aanvulling zijn op de huidige gezondheidszorg. Maar dan moet er wel meer aandacht worden besteed aan de plek waar telezorg wordt ingezet. Dit schrijft Nelly Oudshoorn (Universiteit Twente) in een artikel in de Social Studies of Science. Nu kan het gebruik van telezorg patiënten soms juist in een lastig parket brengen.

Small

Bij telezorg draait het om zorg op afstand door de inzet van ICT, waardoor patiënten minder vaak een ziekenhuis hoeven te bezoeken. Nelly Oudshoorn bestudeerde de gebruikspraktijk van telezorg bij hartpatiënten. Ze focuste daarbij op twee telezorgmiddelen: een draagbare elektrocardiogram (ECG) recorder en de Motiva, een Philips apparaat dat hartproblemen thuis registreert.

Oudshoorn pleit in haar artikel voor meer aandacht voor de precieze plek waar telezorg ingezet wordt. “Er wordt nogal eens gedacht dat bij telezorg de plaats van handeling er niet meer toe doet. Omdat het bij telezorg, als een vorm van ICT, immers om virtuele contacten tussen patiënt en medische professionals gaat”, zegt Oudshoorn. Maar haar onderzoeksresultaten tonen aan dat dit een naïeve veronderstelling is. Het feit dat telezorg zorgtoezicht verplaatst naar de patiënt thuis of de publieke ruimte kan leiden tot selectief gebruik of zelfs het afwijzen van deze nieuwe apparaten, door patiënten.

Ecg
Voorbeeld van een ECG opname.
wikimedia

Hoorbare hartproblemen

Dit blijkt duidelijk uit patiëntervaringen met de mobiele ECG recorder. Dankzij dit apparaat kunnen hartpatiënten ter plekke een hartfilmpje maken en versturen naar een arts in een callcenter, die er onmiddellijk naar kijkt.

Superhandig natuurlijk, wanneer je al vreest dat er iets mis is met je hart. Alleen… ter bevestiging van de opname maakt de recorder luide piepgeluiden, wat buitenshuis de nodige aandacht trekt. “Alsof je hartritme de wereld wordt ingeslingerd” verwoordde een geïnterviewde het.

Sommige patiënten vermeden daarom het gebruik van het apparaat in publieke ruimtes; om henzelf of bijstanders niet in verlegenheid of paniek te brengen. Dit staat een goede diagnose van hun hartprobleem, waarvoor 24-uursmonitoring nodig is, in de weg.

Medicalisering van de ‘thuisplek’

Waar de mobiele ECG recorder het persoonlijke in de publieke sfeer bracht, introduceert de Motiva juist aspecten van het ziekenhuisleven in de thuissituatie van patiënten. Dit had de nodige consequenties voor hun perceptie en beleving van ‘thuis’ en hun ziekte.

Zo moest de patiënt elke ochtend op gezette tijden bloeddruk en gewicht meten. Gebeurde dat niet, dan werd de patiënt onmiddellijk gebeld door het callcenter met het dringende verzoek de metingen alsnog door te sturen. Ook verzoeken om berichten te bekijken – bijvoorbeeld een educatieve video – werden nogal dwingend onder de aandacht van patiënten gebracht door het continue knipperen van het apparaatje.

Motiva nurse275x250groot
Door de Motiva kan medisch personeel interactief communiceren met hartpatiënten thuis, en doorgestuurde waarden als bloeddruk en gewicht checken.
Philips

Om aan de nieuwe eisen te kunnen voldoen pasten patiënten vaak hun dagindeling aan en kropen in de rol van ‘medisch assistent’. De zichtbaarheid van de Motiva en aanverwante apparatuur leidde tot een verdere verweving van ‘thuis’ met het ziekenhuis.

Hetzelfde gold voor het nieuwe gebruik van de televisie; tot dan slechts een medium ter ontspanning, in de nieuwe telezorgsituatie opeens een scherm voor communicatie- en registratie. De veranderingen maakten het soms moeilijk voor de patiënt gewoon ‘thuis’ te zijn zonder aldoor met hun ziekte geconfronteerd te worden. Een – overigens voorziene – belemmering waardoor patiënten het gebruik van de Motiva afwezen.

Motiva 0205 05 lvgrm1 hithuisgroot
Thuisgebruik van de Motiva.
Philips

Aangepast productontwerp

Om de problemen die patiënten kunnen ervaren bij het gebruik van telezorg – zoals verminderde privacy – te verhelpen, zouden ontwerpers van telezorgapparatuur hun producten beter kunnen afstemmen op de plek waar ze ingezet gaan worden. Voor de mobiele ECG recorder heeft Oudshoorn in elk geval al een oplossing: “een lichtsignaal of trilfunctie in plaats van harde piepgeluiden.” Zo wordt haar gebruik in trein, winkelcentrum of bioscoop stukken aantrekkelijker.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 februari 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE