Je leest:

Synthetische verbinding remt uitzaaiingen

Synthetische verbinding remt uitzaaiingen

Auteur: | 25 april 2008

Onderzoekers van de afdeling Medicinale Chemie van de universiteit Antwerpen vonden een molecuul dat zich richt tegen uitzaaiingen bij kanker. De synthetische verbinding bleek succesvol in het remmen van de uitzaaiingsactiviteit in ratten met borstkanker. Omdat de ratten de stof (gedurende de behandeling van 18 dagen) goed konden verdragen, zien de onderzoekers mogelijkheden voor nieuwe medicijnen tegen kanker. Zij publiceerden hun bevindingen in het vakblad Journal of Medicinal Chemistry.

Behandelingen die zich richten op het voorkomen van uitzaaiingen zijn hard nodig en onder artsen is er dan ook veel vraag naar. Patiënten verkeren na behandeling van de primaire tumor namelijk vaak jaren in onzekerheid. In deze ‘stille’ periode kunnen er in het lichaam zeer kleine uitzaaiingen aanwezig zijn. Met de huidige technieken (bijvoorbeeld röntgenonderzoek of lichamelijk onderzoek) is het onmogelijk om deze uitzaaiingen op te sporen waardoor tumoren de kans krijgen verder uit te groeien. Door het geven van nabestraling en extra chemotherapie is de ziekte bij een gedeelte van de patiënten onder controle, maar bij een ander deel keert kanker alsnog terug.

Nabestraling kan niet bij alle patiënten voorkomen dat kanker later toch weer terug komt.

De chemie van het uitzaaien

Urokinase plasminogeen activator (uPA) is een belangrijk doelwit in het ontwikkelen van een anti-uitzaaiingsbehandeling. Wanneer dit enzym bindt aan zijn receptor, wordt plasminogeen omgezet in plasmine. Plasmine is betrokken bij de afbraak van materie tussen verschillende cellen (de extracellulaire matrix) en stimuleert op die manier het ontstaan van uitzaaiingen. In eerder onderzoek werden al stoffen gevonden die de activiteit van uPA tijdelijk kunnen remmen, maar de Antwerpse onderzoekers wilden meer. Zij gingen op zoek naar een verbinding die de activiteit van uPA onomkeerbaar kan onderdrukken.

Het uitgangspunt van de onderzoekers waren de tijdelijke onderdrukkers, difenyl-fosfaat peptiden, uit eerder onderzoek. In het laboratorium maakten zij allerlei, chemisch verschillende, vormen van deze difenyl-fosfaat peptiden. Daarna onderzochten zij de activiteit en de selectiviteit voor uPA van alle geknutselde moleculen. Verbindingen met een benzeenring, een korte zijketen en zo min mogelijk sterische hindering (wat ontstaat wanneer moleculen elkaar in de weg zitten) bleken het meest geschikt om uPA te onderdrukken. Deze stoffen hadden de optimale combinatie tussen een lage activiteit en een hoge selectiviteit en werden verder getest in ratten met borstkanker.

De zijketens van de winnaar van het chemisch knutselen: een korte zijketen en een zijketen met een benzeenring. Dit molecuul heeft de optimale combinatie tussen een lage activiteit en een hoge selectiviteit voor uPA. (bron: universiteit van Antwerpen)

Een grote en langdurige investering

De ratten kregen 18 dagen lang, eenmaal daags, uPA-remmers toegediend. Na de gehele behandeling vergeleken de onderzoekers de groei van de primaire tumor en het ontstaan van uitzaaiingen met een controlegroep (bestaande uit ratten die niet behandeld werden). De difenyl-fosfaat peptiden remden de groei van de primaire tumor met maximaal 27%. De groei van uitzaaiingen werd daarentegen met maximaal 73% geremd. De ratten tolereerden de behandeling met uPA-remmers goed, waardoor de onderzoekers er vanuit gaan dat de synthetische verbindingen ook niet giftig zijn voor mensen.

uPA-remmers onderdrukken ook de groei van primaire tumoren met maximaal 27%.

De uPA-remmers kunnen in de toekomst gebruikt worden in een combinatietherapie met klassieke anti-tumormiddelen. Op die manier worden de groei van de primaire tumor en het uitzaaiingsproces tegelijkertijd stilgelegd. Omdat de uPA-remmers ook al effect hebben op de groei van de primaire tumor, kan de dosis van de klassieke anti-tumormiddelen omlaag. Hiermee verminderen een heleboel ongewenste bijwerkingen, wat de kwaliteit van leven voor de patiënt verhoogd.

Op dit moment zijn de onderzoekers aan het uitkijken naar partners die het medicijn verder kunnen ontwikkelen. Ondanks de noodzaak van een anti-uitzaaiings-behandeling zijn er maar weinig farmaceutische bedrijven die hier hun vingers aan willen branden. Het verder ontwikkelen van het medicijn vraagt dan ook een grote en langdurige investering van 12 jaar en een totaalbedrag van 1 miljard euro.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 25 april 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.