Je leest:

Symptomen en diagnose van een depressie

Symptomen en diagnose van een depressie

Auteur: | 1 juni 2006

Langdurige somberheid is een bekend symptoom van depressie. Maar ook prikkelbaarheid, angsten, slaapproblemen, toe- of afgenomen eetlust of concentratieproblemen kunnen een teken zijn dat iemand depressief is.

“Als jij straks na het bezoekuur weggaat, valt alles hier dood. Dan trek ik mij terug in doodsgedachten. Ik bel even mijn vrouw en ik ga weer dood en ik word morgen dood wakker. Helemaal in paniek dat ik hier ben. Hoe kom ik de dag door? Geen idee. Liggend in bed. Vechtend. Knokkend tegen pijnen die niemand begrijpt, laat staan ikzelf.” (Dichter Rogi Wieg over zijn depressie in Vrij Nederland, 25 november 2005).

Symptomen

Het is niet moeilijk voor te stellen dat Rogi Wieg aan een depressie lijdt. Langdurige somberheid en aan de dood denken zijn twee bekende en veel voorkomende symptomen van een depressie. Maar ook prikkelbaarheid kan een symptoom zijn van depressie, zoals blijkt uit het onderstaande fragment waarin een vrouw vertelt over haar depressieve man Elco:

“Elco zou voorheen meteen zijn excuses hebben aangeboden voor de geluidsoverlast en de muziek zachter hebben gezet. Dit keer begon hij de buurman voor van alles en nog wat uit te maken. Ik heb Elco zo snel mogelijk het huis binnengetrokken en de voordeur dichtgedaan. Ik schaamde me dood, maar hoef er niet over te beginnen want dan krijg ik ook de volle laag.”

Bij zulke prikkelbaarheid wordt meestal niet direct gedacht aan een depressie. Hetzelfde is het geval bij last hebben van angsten: ook deze kunnen het gevolg zijn van een depressie. Zo zijn er nog een aantal symptomen die bij een depressie vaak voorkomen. Veel depressieve mensen hebben slaapproblemen. Ze lijden aan slapeloosheid of ze slapen juist extreem veel. Ook de eetlust is verstoord: bij een depressie neemt die vaak erg af of erg toe, soms tot wel een gewichtstoe- of afname van meer dan 5% van het lichaamsgewicht in een maand. Ook concentratie- en geheugenproblemen, moeheid en schuldgevoelens komen vaak voor.

Langdurige somberheid is een van de meest bekende symptomen van een depressie.

Diagnose

Zoals je ziet, zijn er verschillende manieren waarop een depressie zich kan uiten. Bovendien kent een depressie veel symptomen die ook bij andere psychische stoornissen kunnen horen. Niet meer eten kan bijvoorbeeld ook duiden op een eetstoornis als anorexia nervosa. Angst om naar de supermarkt te gaan zou ook kunnen komen door pleinvrees, wat een angststoornis is. En niet iedereen die aan slapeloosheid lijdt is depressief. Daarom is het stellen van een goede diagnose bij depressie niet eenvoudig.

In de geestelijke gezondheidszorg gebruikt men daarom vaak de DSM-IV criteria om vast te stellen of iemand een depressie heeft. De DSM-IV – wat staat voor Diagnostic and Statistic Manual, 4e editie – is een boekwerk met internationale afspraken over de symptomen van allerlei psychische en psychiatrische ziektebeelden. Zo staat er bijvoorbeeld ook in aan welke symptomen iemand moet lijden om veilig de diagnose ‘schizofrenie’ te kunnen stellen. In de kadertekst vind je de DSM-IV criteria die een depressie (of depressieve episode in vaktaal) omschrijven.

DSM-IV-TR criteria depressieve episode

A. Vijf (of meer) van de volgende symptomen zijn binnen dezelfde periode van twee weken aanwezig geweest en wijzen op een verandering ten opzichte van het eerdere functioneren; ten minste een van de symptomen is ofwel depressieve stemming, ofwel verlies van interesse of plezier.

- depressieve stemming gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag, zoals blijkt uit subjectieve mededelingen (bijvoorbeeld voelt zich verdrietig of leeg) ofwel observatie door anderen (bijvoorbeeld lijkt betraand)

N.B.: Kan bij kinderen of adolescenten ook prikkelbare stemming zijn

- duidelijke vermindering van interesse of plezier in alle of bijna alle activiteiten gedurende het grootste deel van de dag, bijna elke dag (zoals blijkt uit subjectieve mededelingen of uit observatie door anderen)

- duidelijke gewichtsvermindering zonder dat dieet gehouden wordt of gewichtstoename (bijvoorbeeld meer dan vijf procent van het lichaamsgewicht in één maand), of bijna elke dag afgenomen of toegenomen eetlust

N.B.: Kan bij kinderen moet gedacht worden aan het niet bereiken van de te verwachten gewichtstoename

- insomnia (slapeloosheid) of hypersomnia (overmatige slaap en slaperigheid) bijna elke dag

- psychomotorische agitatie of remming (waarneembaar door anderen en niet alleen maar een subjectief gevoel van rusteloosheid of vertraagdheid), bijna elke dag

- moeheid of verlies van energie, bijna elke dag

- gevoelens (die waanachtig kunnen zijn) van waardeloosheid of buitensporige of onterechte schuldgevoelens (niet alleen maar zelfverwijten of schuldgevoel over het ziek zijn), bijna elke dag

- verminderd vermogen tot nadenken of concentratie of besluiteloosheid (ofwel subjectief vermeld ofwel geobserveerd door anderen), bijna elke dag

- terugkerende gedachten aan de dood (niet alleen de vrees dood te gaan), terugkerende suïcide-gedachten zonder dat er specifieke plannen gemaakt zijn, of een suïcidepoging of een specifiek plan om suïcide te plegen

B. De symptomen voldoen niet aan de criteria voor een gemengde episode (dit betekent dat je niet tegelijkertijd depressief en manisch bent)

C. De symptomen veroorzaken in significante mate lijden of beperkingen in het sociaal of beroepsmatig functioneren of het functioneren op andere belangrijke terreinen

D. De symptomen zijn niet het gevolg van de directe fysiologische effecten van een middel (bijvoorbeeld drug, geneesmiddel) of een somatische aandoening (bijvoorbeeld hypothyroïdie = verlaagde schildklierwerking)

E. De symptomen zijn niet eerder toe te schrijven aan een rouwproces, dat wil zeggen na het verlies van een dierbaar persoon zijn de symptomen langer dan twee maanden aanwezig geweest of zijn zij gekarakteriseerd door duidelijke functionele beperkingen, ziekelijke preoccupatie met gevoelens van waardeloosheid, suïcide-gedachten, psychotische symptomen of psychomotorische remming.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 juni 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.