Je leest:

Stuwdammen maskeren zeespiegelstijging

Stuwdammen maskeren zeespiegelstijging

Auteur: | 19 maart 2008
Sinds de 2e Wereldoorlog is het aantal stuwmeren enorm toegenomen en hiermee ook het opgeslagen watervolume. Als al het water in de oceanen zou worden gebracht dan zou de zeespiegel ineens met 3 cm stijgen. Een ramp voor sommige laaggelegen landen. De wereldwijde zeespiegelstijging wordt dus gemaskeerd door stuwdammen.

Een stuwdam vergroot de veiligheid door het waterniveau in de rivier te reguleren. De stuwmeren hebben echter nog een positief effect, een verrassend effect. Volgens Chao en collega’s ( National Central University, Taiwan) zorgt het opgeslagen water in de stuwmeren ervoor dat de eigenlijke zeespiegelstijging verhuld wordt. Het globale zeespiegelniveau zou namelijk 3 cm hoger zijn zonder alle stuwdammen. Hierdoor zouden laaggelegen landen zoals Nederland en Bangladesh het nog moeilijker krijgen om het hoofd boven water te houden.

Karun3
De grote Karun-3 stuwdam in Iran laat het resultaat van een dam duidelijk zien. Het hoogteverschil is een kleine 200 meter. Deze dam wordt onder andere gebruikt om hydro-elektrische energie op te wekken.

Stuwdammen

Dammen worden al duizenden jaren gemaakt. De grootste dammen zijn tegenwoordig tot 300 m hoog en houden enorme massa’s water tegen. Vooral na de 2e Wereldoorlog zijn er vele stuwdammen gebouwd. De hoeveelheid water in de reservoirs is hierdoor vertienvoudigd in de laatste 50 jaar.

Een stuwdam heeft grote voordelen. Zo wordt bijvoorbeeld het waterpeil gecontroleerd. Het langzamer stromende water kan ook voor allerlei doeleinden gebruikt worden zoals voor drink- en irrigatiewater. Daarnaast kan het hoogteverschil van water tussen de ene en de andere kant gebruikt worden om elektriciteit op te wekken.

Er zijn echter ook tal van nadelen. Het land aan de voorzijde van de dam overstroomt, zand en klei bezinkt massaal voor de dam en stroomopwaartse visvoortplanting wordt veelal onmogelijk gemaakt.

Maskering van de zeespiegelstijging

In de laatste eeuw was de zeespiegelstijging ongeveer 1,8 mm per jaar (met een versnelling in de laatste 10 jaar). Deze stijging wordt toegewezen aan het smelten van de gletsjers, de ijskappen op Antarctica en Groenland en het uitzetten het oceaanwater als gevolg van het verstekte broeikaseffect. Warm water neemt immers een groter volume in dan koud water.

De onderzoekers hebben voor hun berekening van het watervolume in de stuwmeren bijna 30.000 stuwmeren gebruikt. Momenteel wordt ongeveer 10.800 km3 water opgeslagen in stuwmeren. Als dit water wordt toegevoegd aan de oceanen dan stijgt de zeespiegel met 3 cm. Dit betekent dat de zeespiegel over de laatste 50 jaar niet 10 cm is gestegen, maar eigenlijk 13 cm indien alle dammen weg gehaald zouden worden.

Het zeespiegelniveau (verticale as) laat een versnelde trend zien vanaf 1930. De rode lijn is het zeeniveau vanaf 1900 als er geen stuwdammen zouden zijn. De zwarte lijn geeft de trend van de rode lijn weer vanaf 1930. De gemiddelde stijging van de zwarte lijn bedraagt 2,46 mm per jaar. De blauwe en paarse lijn is het werkelijke zeeniveau terwijl de verticale, grijze lijnen de foutenmarge hiervan weergeven. Bron: Science/Ben Chao

Afbraak van stuwdammen

De laatste jaren worden stuwdammen afgebroken om het natuurlijk verloop van de rivier weer terug te krijgen. Voorbeelden zijn er in de Verenigde Staten, Frankrijk en Australië. Met het steeds verder weghalen van de stuwdammen treedt het gevaar op dat stuwmeren veel minder water vasthouden, waardoor het water sneller in de oceaan terechtkomt. Hierdoor zal de zeespiegel nog meer stijgen en landen als Bangladesh zullen nog meer verdrinken.

Het aantal afgebroken dammen is echter beperkt (honderdtallen) en het zijn hoofdzakelijk de kleinere die worden afgebroken. Daarom is de extra zeespiegelstijging nog te verwaarlozen. Hoe het ook zij, minder dammen afbreken of meer dammen bouwen lost het probleem van de zeespiegelstijging helaas niet structureel op…

De 40 meter hoge Gilboa stuwdam in de Amerikaanse staat New York is een voorbeeld van een zwaartekracht stuwdam. De rechte dam is van een enorm gewicht zodat deze stabiel blijft. Ook kabels helpen hierbij.

De grotere stuwdammen liggen vaak in hoger gelegen gebieden. Dat betekent dat laaggelegen landen maximaal profiteren van de stroomopwaartse stuwdammen. Deze zorgen namelijk dat de waterafvoer gereguleerd wordt én dat het lager gelegen land minder snel overstroomt door een extra zeespiegelstijging. De lage landen zoals Nederland hebben het dus goed voor elkaar!

Referentie:

Chao et al., 2008. Impact of Artificial Reservoir Water Impoundment on Global Sea Level. Science Express

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 maart 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.