Je leest:

Stille nacht voor Beagle 2

Stille nacht voor Beagle 2

Auteur: | 29 december 2003

Wordt het nog iets met ESA’s Beagle 2? De kleine Marssonde heeft sinds zijn landing op 25 december nog niets van zich laten horen. ESA hoopt in 2004 via de Mars Express alsnog contact met de lander op te nemen. Ondertussen probeert een aparte denktenk uit te vinden wat er fout is gegaan met Beagle 2.

Beagle 2, ESA’s eerste Marslander, laat al vier dagen niets van zich horen. In de vroege ochtend van 25 december dook de sonde de atmosfeer van Mars in. Kort na de landing zou Beagle 2 een mini-nummer van de Engelse popgroep Blur uitzenden om te laten weten dat hij veilig was geland. Maar de popsong bleef uit, ondanks verwoede pogingen om signalen van de sonde te vinden.

De Lovell-radiotelescoop bij Jodrell Bank is 76 meter hoog. Met deze telescoop wordt al dagen geprobeerd een levensteken van Beagle 2 te vinden. Anders dan de Mars Express, die alleen zoekt naar de speciaal gecomponeerde noten van Blur, zoekt de Lovell-telescoop naar alle mogelijke signalen van Beagle 2. De telescoop is in theorie nauwkeurig genoeg om de activiteit van Beagle 2’s boordcomputer te meten, maar heeft tot nog toe nog geen succes gehad. ESA-wetenschappers hopen daarom op de speciaal op Beagle 2 afgestemde sonde Mars Express. Die kan vanaf 4 januari naar de lander gaan zoeken. bron: Jodrell Bank Observatory

Met NASA’s Mars Odyssey en de Engelse Lovell-radiotelescoop in Jodrell Bank proberen wetenschappers de zwakke signalen van de Beagle 2 te vinden. De sonde heeft een zender met een vermogen van maar 5 watt. Dat is nog minder dan een kleine gloeilamp (40 watt) en het is dan ook geen peuleschil om de kleine sonde te vinden. Die zendt ook niet de hele dag uit: tot 5 januari zijn maar een paar korte periodes van activiteit ingepland.

Denktank

Aan de universiteit van Leicester is nu een speciale denktank opgezet om de oorzaak van Beagle 2’s problemen op te sporen. Met een complete kopie en de blauwdrukken van de lander proberen zij alle scenario’s te vinden waarin de sonde geen contact kan krijgen met de aarde. Het team werkt onafhankelijk van de wetenschappers die dagelijks contact proberen te krijgen met de sonde: ze zijn dus vrij om allerlei situaties te onderzoeken die Beagle 2 verhinderen contact te krijgen met de aarde.

Eén mogelijke verklaring voor de radiostilte is, dat de interne klok van de lander is beschadigd. De lander zou dan op andere tijdstippen uitzenden dan gepland, waardoor Mars Odyssey en de Lovell-telescoop zijn signaal niet kunnen vinden. Afgelopen vrijdag stuurde de vluchtleiding daarom via Mars Odyssey een signaal naar Mars om de klok opnieuw te starten. Maar ook dit weekend stuurde Beagle 2 geen teken van leven. Soortgelijke signalen om de lander zichzelf uit te laten klappen en zijn zonnepanelen te ontvouwen hadden hetzelfde resultaat.

Is de Beagle 2 te hard geland, of op een plek waar hij geen contact kan krijgen met de Mars Odyssey of Lovell-telescoop? Het meest onschuldige probleem zou een hapering in de interne klok zijn, maar pogingen om dat probleem op te lossen hebben nog niets opgeleverd. bron: ESA

Een andere en veel ergere verklaring voor Beagle 2’s stilzwijgen werd door NASA’s Mars Global Surveyor-satelliet doorgezonden. Die satelliet maakte afbeeldingen van de regio waarin de Mars-sonde terecht is gekomen. Middenin het landingsgebied is nu een krater met een diameter van een kilometer en enkele honderden meters diep ontdekt. Eerdere opnamen van het gebied hadden die krater niet opgemerkt.

“Dit zou ongelofelijke pech zijn,” zei Collin Pillinger, leider van het wetenschappelijke team van Beagle 2. De landingsplek, Isidis Planitia, werd juist uitgezocht omdat het een redelijk vlakke en ‘veilige’ plek is. “Genoeg rotsen om de geologen blij te houden, maar niet genoeg om de ingenieurs zich dood te latn schrikken.” Maar Pillinger benadrukt dat de Beagle 2 overal in een ellips van 70 bij 10 kilometer kan zijn geland. De pas ontdekte krater is daarin maar een heel klein gebiedje.

De nieuw ontdekte krater van een kilometer doorsnede in het Isidis Planitia. bron: Malin Space Science Systems

De Beagle 2-lander draagt in zijn geheugen een aantal voorgeprogrammeerde contacttijden mee om Mars Odyssey of de Lovell-telescoop te bereiken. Als de sonde die reeks pogingen heeft afgelopen, schakelt hij automatisch over naar een ander zoekpatroon, waarin hij de hele Mars-dag uitzendt. Dat zal tegen 4 januari gebeuren, als Beagle 2’s moederschip, de Mars Express, zijn definitieve baan om Mars inneemt. De kansen om de sonde te vinden nemen dan flink toe, ook omdat de vluchtleiding dan het speciaal ontworpen communicatiekanaal tussen Beagle 2 en Mars Express kan gebruiken.

Mars Express is helemaal ingesteld op communicatie met de lander. Mars Odyssey en de Lovell-telescoop zijn daarbij vergeleken maar slechte vervangers. Professor David Southwood, ESA’s Director of Science: “Laten we maar eens wachten tot het moederschip de kans krijgt om met haar kindje in contact te komen. Met de Mars Express gebruiken we een communicatiesysteem dat we helemaal hebben getest en perfect beheersen.” Met de Mars Express, denken de experts, zullen de kansen om met Beagle 2 in contact te komen vertienvoudingen.

Ook als dat contact niet tot stand komt, kan Mars Express nog helpen bij de zoektocht naar Beagle 2. De satelliet heeft een sterke telescoop aan boord, waarmee het landingssgebied van de sonde kan worden afgespeurd op zoek naar de parachutes en airbags waarmee Beagle 2 zijn val had moeten remmen.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 december 2003

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.