Je leest:

Ster uit melkweg geslingerd

Ster uit melkweg geslingerd

Auteur: | 10 februari 2005

Astronomen hebben een ster gevonden die zó snel beweegt, dat hij uit de melkweg ontsnapt. Ze denken dat het centrale zwarte gat van onze melkweg de ster zijn enorme snelheid heeft gegeven. Een partner van de ster is waarschijnlijk door het gat gevangen.

“We hebben nog nooit een ster gezien die helemaal uit de melkweg ontsnapt”, zegt Warren Brown van het Harvard-Smithsonian centrum voor astrofysica. De ster beweegt zich met 700 kilometer per seconde recht van het melkwegcentrum af. Op dit moment is de ster al bij de rand van onze melkweg aangekomen. Hij beweegt twee keer zo snel als de ontsnappingssnelheid van de melkweg en zal er dus compleet aan ontsnappen.

Artist’s concept van de weggeslingerde ster. bron: Ruth Bazinet, CfA

De vorige houder van het snelste-ster-record haalde 490 kilometer per seconde, maar bevindt zich nog binnenin de melkweg. Tegen de tijd dat deze ster in de buurt van de melkwegrand komt, heeft de zwaartekracht hem nog verder afgeremd. Brown’s vondst is dus de recordhouder.

“We denken erover om deze ster ‘the Outcast’ (de verstotene) te noemen”, zegt Brown. Officieel heet de vluchtende ster SDSS J090745.0+024507. Brown denkt dat hij zijn leven begon als partner in een dubbelster. De ster kreeg zijn enorme snelheid door een scheervlucht langs het enorme zwarte gat in het centrum van onze melkweg.

In hun wals om hun gemeenschappelijke zwaartepunt kwam de originele dubbelster te dicht bij het centrale zwarte gat. Dat ving de partner en slingerde the Outcast met enorme snelheid van zich af. Een echte gravity slingshot, de manoeuvre die ruimtevaartorganisaties ook gebruiken om een ruimtesonde een zetje te geven met behulp van een passage vlak langs een planeet.

Het pijltje in deze hemelfoto geeft de positie van SDSS J090745.0+024507 aan. bron: Sloan Digital Sky Survey

SDSS J090745.0+024507 bevindt zich op dit moment 200.000 lichtjaar van de aarde en beweegt recht van het melkweghart af. Brown en zijn team berekenden dat de ster er 80 miljoen jaar over deed om zover te komen; het zal even lang duren voor de ster de laatste sterren van ons uitgestrekte stelsel verlaat.

Brown en zijn collega’s kwamen de wegschietende ster op het spoor met observaties van de Sloan Digital Sky Survey. Daarna verzamelden ze meer gegevens met de Multiple Mirror Telescope op Mount Hopkins bij Tucson, Arizona.

Sterren als de Outcast werden al twintig jaar terug voorspeld door astronoom Jack Hills, die ze ‘hypervelocity stars’ noemde. Scott Tremaine, een astrofysicus van Princeton, is opgetogen over de vondst van de nieuwste supersnelle ster. Door de banen van dit soort sterren nauwkeurig te volgen kunnen sterrenkundigen donkere materie in de melkweg in kaart brengen. Dat is een vorm van materie die zich alleen door zijn zwaartekracht verraadt; naar schatting is er zeven tot tien keer zoveel donkere als gewone materie.

bron: Brown W. R., Geller M. J., Kenyon S. J. & Kurtz M. J. Astrophys. J preprint op http://arxiv.org/abs/astro-ph/0501177 (2005).

Zwaartekracht als katapult:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 februari 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.