Je leest:

Stamcellen zonder embryo’s

Stamcellen zonder embryo’s

Auteur: | 24 augustus 2005

Op maat gemaakte stamcellen verkrijgen zonder gebruik te maken van embryo’s was nog nooit eerder gelukt. Deze week beschrijven Amerikaanse wetenschappers in Science de techniek waarmee ze stamcellen maakten met behulp van bindweefselcellen en een stamcellijn.

Stamcellen zijn supercellen. Want ze kunnen uitgroeien tot ieder gewenst type weefsel. Kapot weefsel repareren met stamcellen – ook wel celtherapie genoemd – is de belofte van de toekomst. Celtherapie om Alzheimer, diabetes en hartfalen te genezen staat op dit moment nog in de kinderschoenen maar wetenschappers blijven optimistisch ook al kleven er nog wel wat haken en ogen aan de techniek. Het is namelijk knap lastig om genoeg stamcellen te krijgen om een behandeling te starten. Want een volwassen persoon heeft niet zoveel stamcellen meer. Maar een embryo wel.

De oude techniek gebruikt embryo’s om stamcellen te verkrijgen. Bij de nieuwe techniek komen er geen blastocysten aan te pas. Maar de stamcellen in de nieuwe techniek hebben een dubbele set chromosomen waardoor ze tetraploïd zijn (4n). Hierdoor is de nieuwe techniek nog niet geschikt voor celtherapie. klik op de afbeelding voor een grotere versie

Therapeutisch klonen wordt de techniek ook wel genoemd. Hierbij worden stamcellen gekweekt uit hele jonge ’embryo’s’ van een dag of vijf oud. De embryo’s – of nog preciezer blastocysten – zijn of afkomstig uit een IVF-behandeling of worden speciaal op maat gemaakt. Celtherapie met stamcellen uit IVF-blastocysten hebben het nadeel dat de patiënt zijn hele leven anti-afstotingsmedicijnen moet slikken om het afweersysteem te onderdrukken. Op maat gemaakte stamcellen zijn lichaamseigen en hebben dit probleem dan ook niet. Om de lichaamseigen stamcellen te verkrijgen wordt een volwassen cel bijvoorbeeld een huidcel versmolten met een lege eicel en opgekweekt tot blastocyst.

Het werken met blastocysten stuit op veel ethische bezwaren. Tegenstanders van deze techniek zeggen dat er een potentieel leven opgeofferd wordt om een ander leven te verbeteren. Een blastocyst kan namelijk nog uitgroeien tot een echte baby. In veel landen zoals Amerika is de techniek dan ook verboden. Bij de nieuwe techniek van de groep van Kevin Eggan van de prestigieuze Harvard University komt geen ‘embryo’ aan te pas. Er wordt dan al geroepen dat deze doorbraak het stamcelonderzoek weer in een stroomversnelling kan brengen.

Therapeutisch gekloond embryo van 2 naar 4 naar 8-cellig stadium. copyright Science

Maar Eggan vertelt dat er niet te vroeg gejuicht moet worden. Er zijn namelijk nogal wat technische hobbels te nemen. Eggan en collega’s versmolten bindweefselcellen (fibroblasten) met een menselijke stamcellijn en kregen hierdoor cellen die konden uitgroeien tot zenuwcellen, haarcellen, spiercellen en darmcellen. Prima stamcellen zou je zeggen. Maar het grote nadeel van Eggan’s cellen is dat ze een dubbele set chromosomen hebben. Ze zijn dus niet diploïd maar tetraploïd en kunnen daarom niet gebruikt worden bij celtherapie. De volgende uitdaging is dan ook de helft van de chromosomen te verwijderen zonder de cel te beschadigen

De oude techniek met blastocysten kan daarom nog niet overboord. Het belangrijkste vind Eggan dat met zijn nieuwe techniek heel goed bestudeerd kan worden hoe het DNA afkomstig van de volwassen cel gereset wordt zodat er weer van alles mee mogelijk is. Dit herprogrammeren van het DNA is nogal lastig te bestuderen in de oude techniek – waarbij eicellen nodig zijn – omdat je een heleboel cellen nodig hebt. Bij Eggan’s techniek worden stamcellijnen gebruikt en die zijn prima te kweken in grote hoeveelheden. De nieuwe techniek is daarom zeker een opsteker te noemen voor het veelbelovende stamcelonderzoek.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 24 augustus 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.