Je leest:

Stamcel sneller op maat

Stamcel sneller op maat

Auteur: | 30 september 2010

Veilige en betrouwbare stamceltherapie bestaat nog niet, maar is vandaag wel een stuk realistischer geworden: Amerikaanse wetenschappers hebben een nieuwe, snelle en simpele manier ontworpen om geneeskrachtige stamcellen te kweken. Of deze nieuwe manier betaalbaar is, moet nog blijken.

Stamcellen zijn hartstikke handig: ze kunnen in elke andere soort lichaamscel veranderen en op die manier kapotte organen aanvullen met gezonde cellen. Klinkt ideaal dus, maar de ironie wil dat ons lichaam dat niet inziet. Een aantal spier- of bijvoorbeeld hersenziekten zijn relatief makkelijk met stamcellen te genezen -blijkt uit dierproeven- maar je lijf maakt geen gebruik van de stamcellen. Ze zijn er gewoon niet: het lichaam heeft de meeste stamcellen al verbruikt tijdens de periode dat je een foetus was.

Stamcellen aan het werk zetten, dat is een klusje dat onderzoekers voor ons proberen te regelen. Wetenschappers hebben sinds enkele jaren een manier gevonden om elk soort lichaamscel –huidcellen, vetcellen, noem maar op- in een stamcel te veranderen. En dat is handig, want op die manier is je hele lijf, inclusief je huid, een schatkist aan geneeskrachtige cellen.

De stamcelvoorraad is nog klein, maar kan met nieuw onderzoek flink toenemen.

Helaas zit die schatkist nog grotendeels op slot. Het is namelijk niet makkelijk om een huidcel een make over naar geneeskrachtige stamcel te geven. Tot dusver lukte het aardig door aan het DNA van de huidcellen te sleutelen: je zet dan enkele genen aan of uit, waarna de huidcel in een geneeskrachtige stamcel verandert. Omdat je het DNA van de cel verandert, loop je echter het risico dat er fouten in sluipen. En ‘foute’ cellen wil je niet in een patiënt spuiten.

Nu hebben Derrick Rossi en zijn collega’s van het Harvard Stem Cell Institute een nieuwe manier ontdekt om uit gewone lichaamscellen stamcellen te maken: ze sleutelen niet aan het DNA, maar zetten tijdelijk bepaalde stukken DNA aan of uit zonder de genetische code te veranderen. Uiteindelijk is het effect hetzelfde, maar met als groot verschil dat het een stuk sneller gaat. Dat schrijven Rossi en andere onderzoekers in het prestigieuze blad Cell Stem Cell.

De stamcelwetenschapper ontwikkelde een kunstmatig stukje RNA. Dat is een molecuul dat boodschappen doorgeeft aan het DNA van de stamcel. Voor elke stap om de stamcel onder controle te krijgen heb je een nieuw, apart ontworpen RNA-molecuul nodig. Dus een apart stukje RNA om bijvoorbeeld een huidcel te vertellen dat hij in een stamcel moet veranderen, en daarna weer een ander stukje RNA met een nieuwe boodschap; zoals bijvoorbeeld: “verander nu in een spiercel”.

Leidse stamcelwetenschapper Christine Mummery vindt het mooi dat de methode het DNA van de stamcel intact laat. Ze noemt dat “vooruitgang op alle fronten”. Wel is het volgens Mummery even afwachten hoe toegankelijk Rossi’s methode voor andere stamcelwetenschappers zal zijn. Een essentieel deel van zijn techniek gaat hij namelijk zelf verkopen via een zelfstandig bedrijf. “En totdat die firma op de markt komt kan niemand onafhankelijk controleren of zijn methode echt werkt.” Enig vertrouwen heeft ze wel: aan het onderzoek werkten ook stamcelwetenschappers mee die bekend staan een kritische houding te hebben.

Meer biotechnologie op Ditisbiotechnologie.nl

Dit artikel is een publicatie van Ditisbiotechnologie.nl.
© Ditisbiotechnologie.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 30 september 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.