Je leest:

Stamcel repareert speekselklier

Stamcel repareert speekselklier

Auteur: | 9 april 2008

Beschadigde speekselklieren kunnen hersteld worden met behulp van stamceltherapie. Vooral patiënten die behandeld zijn voor hoofd- en halstumoren zullen hier baat bij hebben. Dat ontdekte Isabelle Lombaert tijdens haar promotieonderzoek aan de Rijksuniversiteit Groningen. Op 16 april zal zij naar aanleiding van dit onderwerp promoveren tot ‘doctor in de medische wetenschappen’.

Door bestraling van het hoofd- en halsgebied worden bij meer dan 64% van de patiënten de kwetsbare speekselklieren permanent beschadigd. Dit betekent dat de speekselproductie helemaal verloren gaat. In vele gevallen ontstaan hierdoor secundaire klachten als mondinfecties, tandbederf, verminderde gevoeligheid voor geur en smaak en belemmering bij het spreken en kauwen. Met stamceltherapie zijn deze klachten mogelijk te voorkomen.

Wat zijn stamcellen?

Stamcellen zijn cellen die nog in staat zijn om zich te ontwikkelen tot verschillende typen lichaamscellen. Er zijn embryonale stamcellen en volwassen stamcellen. Embryonale stamcellen zijn pluripotent; zij kunnen zich nog specialiseren in alle cellen die in een organisme voorkomen. Volwassen stamcellen zijn daarentegen multipotent. Zij kunnen zich alleen maar ontwikkelen tot een bepaald aantal celtypen. Lombaert gebruikte in haar onderzoek volwassen stamcellen uit het beenmerg en de speekselklieren van muizen.

Speeksel is belangrijk, bijvoorbeeld bij het tegengaan van mondinfecties en tandbederf. Na behandeling met straling raken de speekselklieren vaak beschadigd, waardoor klachten ontstaan. Met stamceltherapie kan de speekselproductie mogelijk weer op een normaal niveau worden teruggebracht.

Zij voerde met behulp van deze stamcellen twee verschillende onderzoeken uit bij muizen. De beenmergcellen werden gebruikt om de speekselproductie van beschadigde klieren weer op gang te brengen. Door de cellen naar de bloedbaan te sturen, kwamen zij vanzelf in de beschadigde speekselklieren terecht. In de speekselklieren zijn altijd wat speekselklierstamcellen aanwezig die de bestraling overleeft hebben. De beenmergcellen stimuleren deze speekselkliercellen tot de vorming van speekselproducerende cellen.

Transplantatie

Het tweede onderzoek richtte zich vooral op de mogelijkheden tot transplantatie van een aantal gezonde speekselklierstamcellen naar de beschadigde speekselklieren. Hiertoe was het nodig om de stamcellen uit de speekselklier te verwijderen en deze op te kweken in een laboratorium. Lombaert liet verschillende typen cellen op deze manier uitgroeien tot kleine klompjes van cellen. Uiteindelijk bleken alleen de c-Kit+ cellen uit te kunnen groeien tot goed functionerende speekselkliercellen. Na transplantatie was bij een aantal muizen zelfs weer een normale waarde van speekselproductie te zien.

Bij muizen is het al gelukt om met behulp van stimulatie en transplantatie de speekselproductie weer op gang te krijgen. Is dit binnenkort ook mogelijk bij mensen?

Of de stamceltherapie ook te gebruiken is in mensen is nog even afwachten. Lombaert heeft het wel al voor elkaar gekregen om stamcellen uit een menselijke speekselklier te isoleren en deze verder op te kweken in het laboratorium. Of deze gekweekte cellen ook echt uit kunnen groeien tot speekselkliercellen met een normale speekselproductie, zoals dat bij muizen gebeurde, is nog onzeker. Of deze mogelijkheid er is, zal in de komende jaren verder onderzocht worden.

Meer weten over stamcellen en biotechnologie?

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 april 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.