Je leest:

Sprites op Venus, Saturnus en Jupiter

Sprites op Venus, Saturnus en Jupiter

Onderzoekers van het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI) en hun collega’s van de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) en Tel Aviv University (TAU) voorspellen de aanwezigheid van sprites – reuzenbliksems boven de wolken – op Venus, Saturnus en Jupiter.

Vorige maand presenteerden de onderzoekers hun gegevens op het European Planetary Science Congress in Nantes. De CWI-onderzoekers zijn er nu, in november 2011, voor het eerst in geslaagd om delen van sprites op de planeet Venus te simuleren. Resultaten van dit lopende onderzoek zijn onder andere belangrijk voor het ontwerp van apparatuur voor toekomstige ruimtemissies naar andere planeten.

Impressie van een bliksem op Venus.
ESA

Sprites zijn pas sinds een jaar of twintig een bekend verschijnsel op aarde. De reuzenbliksems ontwikkelen zich op 40 à 90 kilometer hoogte in de atmosfeer en worden opgewekt door de sterke elektrische stromen en velden van ‘gewone’ bliksem. Omdat is aangetoond dat gewone bliksems zich ook op Saturnus, Jupiter en waarschijnlijk ook op Venus ontwikkelen, is het aannemelijk dat boven de wolken van deze planeten ook sprites kunnen ontstaan. Die zouden dus het eerst te zien zijn vanuit de ruimte. Het theoretische en experimentele onderzoek hieraan is voorgesteld door het CWI. De Israelische onderzoekers brengen de kennis over de atmosfeer van andere planeten in en het experimentele werk aan gasontladingen is gedaan op de TU/e. Op het CWI richten onderzoekers zich op simulaties. Zij behaalden deze week hun eerste resultaten met het simuleren van streamers – de uitlopers van sprites – op Venus.

Om de mogelijke sprite-waarnemingen op andere planeten te modelleren is een grote uitdaging; er is nog weinig bekend over gasontladingsprocessen in planeetatmosferen. De samenstelling van de atmosferen en de temperaturen op Venus, Jupiter en Saturnus verschillen sterk van de aarde en onderling. Op Venus heerst een temperatuur van circa 500 graden Celsius en bestaat de atmosfeer uit voornamelijk koolstofdioxide (96,5%) en stikstof (3,5%). Vreemd genoeg zijn juist door die kleine bijvoeging van stikstof de ontladingen op Venus te zien; in pure koolstofdioxide zouden ze bijna onzichtbaar zijn. In verder onderzoek gaan de CWI-onderzoekers zich richten op simulaties van Saturnus en Jupiter.

De studies van ‘bliksemprofessor’ Ute Ebert van het CWI naar sprites staan wereldwijd in de belangstelling. Zij is hoofd van de onderzoeksgroep Multiscale Modelling and Nonlinear Dynamics op het CWI en is daarnaast als hoogleraar verbonden aan de TU/e. In 2009 verklaarde zij samen met collega’s van het CWI voor het eerst in simulaties de oorsprong van sprites boven de onweerswolken op aarde. Ebert en haar collega’s verrichten al geruime tijd onderzoek naar het voorspellen en meten van de ontlading boven de onweerswolken op Venus, Jupiter en Saturnus.

Zie ook:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/sprite.atom", “max”=>"5", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van Centrum Wiskunde & Informatica (CWI).
© Centrum Wiskunde & Informatica (CWI), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 24 november 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.