Je leest:

Spotlight op geheimschrijven en cryptografie

Spotlight op geheimschrijven en cryptografie

Iedereen die online bankiert of berichten stuurt via webmail, heeft bewust of onbewust te maken met cryptografie. Behalve dit soort praktische toepassingen, levert de cryptografie ook een breed onderzoeksterrein aan wetenschappers als prof.dr. Ronald Cramer. Op 21 december spreekt hij zijn oratie uit.

Informatie versleutelen

Wie probeert te bedenken wat cryptografie is, krijgt al snel beelden van geheime legercodes en spionagepraktijken op het netvlies. ‘Het idee van informatie verhullen in een wiskundig soort geheimtaal klopt wel’, zegt Cramer, ‘maar cryptografie wordt vooral toegepast in ons dagelijks leven. Neem een digitale beveiligingsmethode als RSA. Elke browser maakt daar gebruik van en ook elke mobiele telefoon gebruikt cryptografie.’

Bescherming tegen bad guys

Volgens Cramer is er in de cryptografie sprake van twee soorten veiligheid: unilateraal en multilateraal. “RSA is een manier om informatie te versleutelen en een goed voorbeeld van unilaterale veiligheid. Hierbij heb je het over de klassieke betekenis van de cryptografie, het beveiligen van een communicatiekanaal tegen andere, kwaadwillende partijen. Het doel is om vertrouwelijke en authentieke communicatie tot stand te brengen, zodat de ontvangende partij weet wie de afzender is en tegelijkertijd de zekerheid heeft dat de informatie ‘onderweg’ niet verandert of wordt afgeluisterd door iemand anders. Dus de good guys beschermen tegen de bad guys.”

Ronald Cramer (Haarlem, 1968) studeerde wiskunde in Leiden. Sinds 2004 werkt hij daar als cryptograaf en nu is hij tot hoogleraar benoemd. Op 21 december spreekt hij zijn oratie uit.

Miljonairs

Bij multilaterale veiligheid draait het om partijen met conflicterende belangen of partijen die elkaar onvoldoende vertrouwen. Bij samenwerking ontstaat dan een paradox: het gemeenschappelijk bewerken van data kan niet zonder meer uitgevoerd worden op basis van onbegrensde uitwisseling van vertrouwelijke gegevens. Dat verschilt wezenlijk van unilaterale veiligheid en vraagt ook om andere wiskunde. “Neem het denkbeeldige voorbeeld van twee miljonairs die willen weten wie van hen de rijkste is, maar niet bereid zijn om elkaar te laten weten hoeveel geld ze ieder afzonderlijk hebben. Dan heb je secure computation nodig, het deelgebied van de cryptografie dat zich bezighoudt met multilaterale veiligheid. Het is in de jaren tachtig uitgevonden door de Chinees-Amerikaanse natuurkundige en informaticus Yao. Naar dit onderzoeksgebied gaat momenteel mijn grootste interesse uit.”

Twee functies

Cramer bekleedt sinds juni 2004 de leerstoel Cryptologie aan het Mathematisch Instituut. Hij combineert de functie met het leidinggeven aan een internationale onderzoeksgroep voor cryptografie van het Centrum voor Wiskunde en Informatica (CWI), een onafhankelijk wetenschappelijk onderzoeksinstituut in Amsterdam. “Deze twee functies leveren allerlei interessante kruisbestuivingen op. Mijn groep op het CWI bestudeert uiteenlopende, fundamentele onderwerpen uit de cryptografie. Hier in Leiden maak ik deel uit van een ijzersterke groep wiskundigen op het gebied van algebra, getaltheorie en meetkunde. Ik probeer een vruchtbare uitwisseling van kennis en enthousiasme tot stand te brengen en dat gaat ontzettend goed op dit moment. Een voorbeeld? Samen met leden van mijn CWI-onderzoeksgroep hebben we vorige week drie dagen gastcolleges voor Leidse studenten wiskunde en informatica verzorgd. Het komende semester geef ik weer het landelijke college cryptografie.”

Magie van het vak

Over de toekomstplannen voor de leerstoel aan de Universiteit Leiden is Cramer een stuk spraakzamer: “Behalve nieuwe cryptografen opleiden, wil ik eraan bijdragen dat studenten hun blik op de kracht en de schoonheid van fundamentele concepten uit de zuivere wiskunde nóg verder verruimen.” Bovendien wil hij graag de samenwerking tussen vakgebieden stimuleren: “De banden tussen de cryptografie en andere deelgebieden van de wiskunde en de informatica zijn al heel sterk. Tegenwoordig komt daar ook de natuurkunde nog bij. Ik wil mijn leerstoel vooral inzetten om het bedrijven van pure wetenschap uit wiskundige nieuwsgierigheid te stimuleren en uit te voeren.”

Lees ook:

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Leiden.
© Universiteit Leiden, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 december 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE