Je leest:

Spinozaprijs voor chemicus Piet Gros

Spinozaprijs voor chemicus Piet Gros

Auteurs: en | 7 juni 2010

Onder de winnaars van de Spinozapremie 2010 bevindt zich ook de Utrechtse chemicus Piet Gros. Hij ontwikkelde technieken om de structuur van complexe eiwitten in kaart te brengen.

Piet Gros, hoogleraar Biomacromoleculaire kristallografie aan de Universiteit Utrecht, wijdde zijn professionele leven aan het ophelderen van eiwitstructuren, vooral die betrokken zijn bij het menselijke afweersysteem. Gros ontvangt de Spinozaprijs voor het ophelderen van de structuur van het eiwit ‘C3’. Het is een centraal onderdeel van het aangeboren immuunsysteem.

Piet Gros.
Pieter van Dorp van Vliet – Universiteit Utrecht

Bij de bekendmaking toont Gros gelukkig begrip voor zijn lekenpubliek: “Ik denk niet dat iemand van u nu denkt: hoe zit het met mijn C3?” Gros aarzelt dan ook niet en schudt in een vijf minuten durend praatje een complete scheikundeles uit zijn mouw. Wat volgt is een achtbaanrit over het eiwit C3.

Reuma, lupus en bloedvergiftiging

Om de structuur van het eiwit te bepalen moesten onderzoekers het eerst in kristalvorm ter beschikking hebben. Toen het kristal eenmaal gevormd was moest het bestraald worden. Een ingewikkelde berekening leverde uiteindelijk de zo gezochte molecuulstructuur.

Decennia lang lukte het niet C3 te kristalliseren, omdat het eiwit erg groot is. Het team van Gros wist het in 2005 uiteindelijk klaar te spelen om de structuur van het C3 eiwit op te helderen. Het resultaat was een driedimensionale ‘kaart’ waarop de exacte locatie van elk atoom in het eiwit staat aangegeven. Aangezien C3 een belangrijke rol speelt bij verschillende autoimmuunziekten, legt het werk van Gros de basis voor medicijnontwikkeling op het gebied van reuma, lupus, sepsis (bloedvergifiting), hart- en vaatziekten en nierziekten.

Eiwitten zijn enorm complexe moleculen – en dan is dit nog maar de vereenvoudigde weergave waarin substructuren schematisch zijn weergegeven. Bepaling van de atomaire opbouw van zo’n megamolecuul is enorm lastig.

Samenspel van eiwitten

Gros zal de prijs van 2,5 miljoen euro gebruiken om de omgeving waarin C3 zich beweegt verder op te helderen. “De volgende stap is om uit te vinden hoe dit systeem ‘praat’ met de andere cellen. We gaan uitzoeken hoe de receptoren van de immuuncellen op de omgeving reageren. Dit samenspel van eiwitten bepaalt de werking van het immuunsysteem. Snappen we hoe die communicatie werkt, dan leren we meer over de manier waarop immuuncellen schadelijke cellen opeten.”

“Met dit geld hebben we ruimte om meer uitdagende problemen op te lossen. Normaal ben je afhankelijk van beurzen, nu kunnen we verschillende disciplines erbij betrekken: een combinatie van biochemie, biofysica en kristallografie. We zullen de premie gebruiken om nieuwe AIO’s en postdocs aan te nemen. Hiermee kunnen we weer makkelijk vijf jaar vooruit.”

Meer over de Spinozawinnaars van 2010

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 juni 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.