Je leest:

Spinozaprijs voor antropologe ‘van het lichaam’ Annemarie Mol

Spinozaprijs voor antropologe ‘van het lichaam’ Annemarie Mol

Auteur: | 7 juni 2012

Een van de vier winnaars van de Spinozapremie 2012 is antropologe Annermarie Mol, zo werd deze week bekend. “Er is genoeg aandacht voor eten, maar het etende lichaam zelf is lang genegeerd.”

Mol zal de Spinozapremie – bijgenaamd de ‘Nederlandse Nobelprijs’- ontvangen voor haar innovatieve onderzoek op het gebied van het menselijk lichaam, waarbij ze volgens de vakjury op briljante en unieke wijze ideeën uit de filosofie, medische sociologie, antropologie en wetenschapssociologie combineerde.

Antropologe
NWO

Annemarie Mol begon haar carrière in Utrecht als student geneeskunde en filosofie, waarna ze in 1989 in Groningen in de wijsbegeerte promoveerde. Tussen 1990 en 1995 was ze postdoc onderzoeker aan en de Universiteit Maastricht en de Universiteit Utrecht. In 1996 werd Mol Socrates Hoogleraar politieke filosofie aan de Universiteit Twente. Diezelfde positie vervult ze sinds 2008 aan de Universiteit van Amsterdam, als hoogleraar antropologie van het lichaam.

Met "de bril van een antropologe kijkt ze naar hoe we ons lichaam ervaren en verandert zo vastgeroeste denkkaders. Hoe denken en praten we over ziekte? Wat is het eigenlijk om te eten?

Door haar benadering van dit soort vragen beïnvloedt en inspireert Mol onderzoekers over de hele wereld", lichtte de NWO haar beslissing om de prestigieuze prijs aan Mol toe te kennen verder toe.

Boeken

Mol schreef over deze onderwerpen natuurlijk de nodige boeken. Zo publiceerde ze in 2002 The Body Multiple, waarin ze laat zien dat ziekte niet een vastomlijnd feit is, maar juist een verzameling van gegevens, door verschillende groepen uiteenlopend gedefinieerd.

Haar onderzoek toonde aan dat hoe we naar ziekte kijken en wat we als ziekte zien deels maatschappelijk bepaald is, waarbij sociologische en fysiologische definities door elkaar lopen. Deze invalshoek leverde ook voor veel andere vakgebieden nieuwe inzichten op.

In 2006 volgde De logica van het zorgen waarin Mol beschrijft hoe het ideaal van ‘kiezen’ botst met de realiteit van het leven met een ziek lichaam.

Het etende lichaam

Momenteel onderzoekt ze mede dankzij een in 2009 ontvangen beurs van de Europese Onderzoeksraad het ‘etende lichaam’ in de westerse wereld. Die studie leverde al onder meer het inzicht op dat genieten van eten in een dieet wel eens belangrijker kan zijn dan calorieën tellen en afzien. “Het lijkt er namelijk op dat lichamen door willen eten tot ze voldaan zijn, dat wil zeggen genoeg eetgenot hebben ervaren,” zegt ze daarover. Potentieel goed nieuws voor wie op dieet is dus.

Etendmeisje
Mol onderzoekt momenteel wat het eigenlijk is om te eten.
Wikimedia Commons

Maar haar huidige onderzoeksactiviteiten leggen meer bloot: namelijk dat de scheiding die er in het westerse denken bestaat tussen het lichaam en de rest van de wereld grotendeels een kunstmatige is.

“De Westerse theorievorming suggereert dat het lichaam buiten de werkelijkheid staat en er van een afstandje naar kijkt. Als je niet vanuit kijken denkt, maar vanuit eten, dan is het onontkoombaar dat het lichaam deel uitmaakt van de wereld. Wij eten en we worden gegeten. Er is geen buiten.”

De prijs

Met de Spinozapremie heeft de Amsterdamse antropologe de hoogste en meest lonende onderscheiding in de Nederlandse wetenschap binnengesleept: iedere winnaar ontvangt 2,5 miljoen euro om verder onderzoek te doen. Naast Mol zullen dit jaar ook microbioloog Mike Jetten, wiskundige Ieke Moerdijk en astronoom Xander Tielens de prijs ontvangen. De officiële uitreiking van de premie en het Spinozabeeldje vindt plaats op 7 september.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 juni 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.