Je leest:

Spinozapremie voor Van der Knaap

Spinozapremie voor Van der Knaap

Auteur: | 2 juni 2008

Neurologe Marjo van der Knaap heeft een Spinozapremie gewonnen voor haar baanbrekende onderzoek naar wittestofziekte bij kinderen. Witte stof zorgt ervoor dat neuronen in de hersenen goed met elkaar kunnen ‘praten’. Ze ontdekte vijf nieuwe varianten van deze ziekte, verbeterde de diagnosemogelijkheden en zoekt nu naar een behandeling voor deze dodelijke aandoening.

Professor Marjo van der Knaap heeft een Spinozapremie – ook wel de ‘Nederlandse Nobelprijs’ genoemd – gewonnen voor haar internationaal baanbrekende onderzoek naar wittestofziekten bij kinderen. Baby’s die hieraan lijden zijn vaak zwaar gehandicapt en overlijden snel. Dankzij het werk van Van der Knaap kunnen deze ziekten nu al in de baarmoeder worden opgespoord en is diagnose van een geboren kind sneller en goedkoper. Haar uiteindelijke doel is het vinden van een behandeling voor wittestofziekten.

De hersenen – vooral het buitenste laagje, de cortex – bestaan voor een deel uit grijze stof: de daadwerkelijke neuronen die verantwoordelijk zijn voor de informatieverwerking in het brein. Het andere deel is witte stof, dat ervoor zorgt dat die neuronen goed met elkaar kunnen communiceren. Zo helpen ze verschillende hersengebiedjes met elkaar te verbinden en geleiden ze de zenuwimpulsen waarmee neuronen met elkaar ‘praten’. Is er iets mis met die witte stof, dan raakt de communicatie in het brein verstoort. Bij bijvoorbeeld de ziekte van Alzheimer vormt de witte stof zogenaamde plaques, terwijl het bij MS (multiple sclerosis) voortdurend ontstoken is.

Een hersenscan van een gezond persoon (links) en een patiënt die lijdt aan wittestofziekte (rechts). Afbeelding: Marjo van der Knaap

Op weg naar grote ontdekkingen

Van der Knaap doet onderzoek naar aangeboren wittestofziekten. Niet alleen toonde ze aan dat de hersenscanner bij alle patiënten ongeveer hetzelfde beeld liet zien, ze ontdekte ook dat artsen bij meer dan de helft van de kinderen geen bekende ziekte konden vinden. Van der Knaap identificeerde daarop vijf nieuwe wittestofziekten, en onderzocht hun oorzaken. Samen met haar collega’s vond ze de genen die verantwoordelijk waren voor deze aandoening. Zo maakte ze het mogelijk de diagnose te stellen terwijl het kindje nog niet geboren is.

De Spinozacommissie heeft hoge verwachtingen waar het Van der Knaap’s toekomst aangaat. Ze weet kennis uit de radiologie, neurologie en genetica te integreren en combineert bovendien wetenschappelijk onderzoek met een klinische praktijk waarin ze patiënten én nieuwe varianten van wittestofziekte tegenkomt. Bovendien ontwikkelen de technieken die ze gebruikt zich steeds verder. De commissie denkt dat Van der Knaap nog grote ontdekkingen zal doen.

Marjo van der Knaap is kinderneurologe aan de Vrije Universiteit te Amsterdam. Foto: NWO/Arie Wapenaar

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 02 juni 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.