Je leest:

Sperma, eitjes en verkeerstorens

Sperma, eitjes en verkeerstorens

Auteur: | 25 oktober 2010

Een kindje maken is niet een kwestie van simpelweg een spermacel op ramkoers krijgen met een eicel. Nee, een spermacel moet voor bevruchting eerst toestemming vragen aan de verkeerstoren van de eicel: het eiwit ZP3. Dat eiwit hebben Zweedse en Japanse wetenschappers voor het eerst in een computer geladen. Handig? Jazeker, want ze hopen op deze manier ongewenste en gewenste onvruchtbaarheid beter te begrijpen.

De wetenschappers, onder leiding van Luca Jovine, publiceren hun computeranalyse van ZP3 in het vaktijdschrift Cell. Ze beschrijven daarin enkele regio’s van het eiwit die, wanneer ze licht vervormd zijn, er al voor zorgen dat ZP3 een spermacel niet meer kan herkennen. De eicel laat zich dan niet bevruchten. Jovine en zijn collega’s vermoeden dat zulke vervormingen bij sommige vrouwen onvruchtbaarheid veroorzaken.

Het ZP3-eiwit blijkt in gezonde mensen als slot te dienen om misvormde spermacellen -of dat van andere diersoorten- buiten de deur te houden. Ongezonde of vreemde spermacellen hebben namelijk naar alle waarschijnlijkheid een misvormd eiwit op hun oppervlak, wat niet past op het ZP3-eiwit. Gezonde spermacellen met een goed oppervlakte-eiwit dienen als sleutel en binden wel aan ZP3. Zo hebben vrouwen een beetje extra garantie op gezonde nakomelingen.

Luca Jovine modelleert zijn eiwit achter de computer.
Karolinska Institutet

De onderzoekers willen ook het sleuteleiwit op spermacellen in de computer nabouwen. Zo kun je sommige vormen van mannelijke onvruchtbaarheid in kaart brengen.

Aan de andere kant: sommige stelletjes hebben soms best behoefte aan enige onvruchtbaarheid; al is het maar tijdelijk. Ze willen seks zonder kinderen te krijgen. Jovine verwacht dat zijn onderzoek voor deze groep mensen ook geschikt is. Hoe hij dat precies voor zich ziet, is niet helemaal duidelijk.

De enige manier om je eicel- of sperma-eiwitten expres te misvormen is het uit- of aanzetten van een gen. Tijdelijke gentherapie dus. Dat klinkt misschien als een hevige ingreep, maar zou vanwege de mogelijke precisie een stuk minder hevig kunnen zijn dan bijvoorbeeld de met hormonen volgepropte anticonceptiepil.

Dit artikel is een publicatie van Ditisbiotechnologie.nl.
© Ditisbiotechnologie.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 25 oktober 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.