Je leest:

Spellingsregel moet op de schop

Spellingsregel moet op de schop

De spellingsnorm schrijft voor dat onbepaalde telwoorden zoals “sommige”, “beide” en “alle” met een –n aan het eind geschreven worden als ze naar personen verwijzen én als ze “zelfstandig gebruikt” zijn. Uit onderzoek van Van der Horst blijkt dat Nederlanders moeite hebben met deze regel.

Wat is er fout in de volgende zin: “Alle deskundigen kennen de regel, maar sommigen zijn het er niet mee eens”? Volgens de Nederlandse spellingsregels zou sommigen hier als sommige geschreven moeten worden. Onderzoek van student Nederlands Luuc van der Horst (Radboud Universiteit Nijmegen) toont aan dat veel taalgebruikers hier toch liever sommigen schrijven.

Zelfstandig

De spellingsnorm die al dateert uit de 16e eeuw, schrijft voor dat onbepaalde telwoorden zoals “sommige”, “beide” en “alle” met een –n aan het eind geschreven worden als ze naar personen verwijzen én als ze “zelfstandig gebruikt” zijn. Uit onderzoek van Van der Horst blijkt dat Nederlanders moeite hebben met deze regel. Vooral het laatste gedeelte zorgt voor problemen. Volgens de spellingsregel is een telwoord “zelfstandig gebruikt” als je er géén zelfstandig naamwoord achter kunt zetten. In het voorbeeld hierboven kun je wel een zelfstandig naamwoord achter “sommige” zetten: “sommige deskundigen”. Daarom is dit woord niet zelfstandig gebruikt volgens de regel.

Met een experiment onder 99 proefpersonen toont Van der Horst aan dat “sommige” in de voorbeeldzin hierboven juist wel vaak als “zelfstandig” wordt gezien en daarom wordt geschreven als “sommigen”. Omgekeerd schreven de proefpersonen vaak “sommige van de deskundigen”, terwijl dat volgens dezelfde spellingsregel “sommigen van de deskundigen” zou moeten zijn (je kunt immers “sommige” hier niet aanvullen met een zelfstandig naamwoord: “sommige deskundigen van de deskundigen”).

Arbitrair

Er is hier dus sprake van een kloof tussen de taalnorm en het taalgebruik. Volgens Van der Horst is dat niet verwonderlijk: "De taalgebruiker laat zich leiden door een ander soort “zelfstandigheid” dan waar de spellingsregel op doelt. Als het telwoord alléén staat in de zin, is het intuïtief zelfstandig gebruikt, maar volgens de spellingsregel is het dan juist niet zelfstandig." Dit bevestigt het idee van veel Nederlandse taalgebruikers, dat bepaalde spellingsregels van het Nederlands gekunsteld en arbitrair zijn.

Wat Van der Horst betreft, moet de oude spellingsregel dan ook op de schop: “Deze regel gaat volledig voorbij aan het natuurlijk taalgebruik. De regel kan eenvoudig herschreven worden, zodat hij wel aansluit bij de taalkundige intuïties van Nederlanders. Als het telwoord dat naar personen verwijst alléén staat, dus zonder zelfstandig naamwoord, schrijf je het met een –n.” Een suggestie voor de spellingsherziening van 2015?

zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Radboud Universiteit Nijmegen.
© Radboud Universiteit Nijmegen, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 juni 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.