Je leest:

Socialer door religie

Socialer door religie

Auteur: | 22 oktober 2007

Religiositeit is van invloed op sociaal gedrag. Trouwe kerkgangers zijn meer bereid geld te doneren dan anderen. Als het gaat om de hulp aan vrienden en familie blinken de kerkgangers niet uit. Dit blijkt uit onderzoek van godsdienstonderzoeker Jan Reitsma. Vorige week promoveerde hij aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Alle religies benadrukken morele regels voor solidariteit met andere mensen, bijvoorbeeld de zogenaamde gouden regel behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. Gelovigen hebben hiermee een hoge morele standaard. Dat ze hier ook naar leven is natuurlijk niet gezegd. Reitsma onderzocht in hoeverre aspecten van religiositeit invloed hebben op verschillende vormen van solidariteit.

Durkheim (1858 – 1917) stelde dat religie solidariteit en samenhang in de maatschappij bevordert. Religies verschaffen normen, bijvoorbeeld betrokkenheid op anderen, en bekrachtigen deze normen door collectieve rituelen. Volgens hem zijn collectieve aspecten van religiositeit, zoals kerklidmaatschap en kerkbezoek, van belang zijn om prosociaal gedrag te verklaren. Reitsma toont aan dat het veel meer gaat om de religieuze overtuiging dan om de collectieve aspecten van religie.

Uit zijn onderzoek blijkt dat trouwe kerkgangers actiever zijn dan anderen in formele vormen van solidariteit. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om geld geven en vrijwilligerswerk doen. Uit het onderzoek blijkt dat vooral de geloofsovertuiging van invloed is op het solidair gedrag, veel meer dan het lidmaatschap van een kerk bijvoorbeeld. Voor het vrijwilligerswerk geldt dat religiositeit ook een negatief effect kan hebben. Mensen die geloven dat hun godsdienst de enige ware is, doen minder vaak vrijwilligerswerk voor seculiere organisaties dan gelovigen die deze opvatting niet hebben.

Als het gaat om informele hulp is er geen verschil tussen trouwe kerkgangers en anderen. Zij zorgen niet meer dan anderen voor familie vrienden of bekenden. Onder de gelovigen ziet Reitsma wel interessante verschillen. Katholieken zijn het meest bereid om verschillende soorten mensen te helpen, protestanten verschaffen het meest hulp bij praktische klussen, terwijl leden van andere christelijke organisaties het meest bereid zijn dingen uit te lenen.

Het onderzoek bevestigt dat religieuze personen bereid zijn meer hulp te geven aan anderen als die ook religieus zijn. Personen met traditionele of zoekende vormen van religiositeit helpen hun familie en vrienden vaker wanneer een groter deel van deze doelgroep kerkelijk is.

Waarom mensen precies hulpvaardig zijn, kan verschillen. Mensen met een traditionele religiositeit helpen eerder uit onbaatzuchtige motieven terwijl mensen met een zoekende religiositeit dan juist minder helpen. ‘Maar dit wil niet zeggen dat religieuze zoekers alleen maar helpen als het ze wat oplevert. Die situatie heb ik namelijk ook onderzocht. Wanneer een hulpverzoek wordt omkleed met egoïstische motieven om te helpen zijn religieuze zoekers niet meer of minder geneigd om te helpen dan traditionele gelovigen,’ aldus Jan Reitsma.

Zie ook:

Meer over religie en ontkerkelijking op Kennislink

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 oktober 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.