Je leest:

Slimme bacterie

Slimme bacterie

Auteur: | 21 juli 2005

Bacteriën zijn slimmer dan je zou denken. De bacterie die oorontsteking veroorzaakt slaagt er zelfs in om de hulp van zijn slachtoffer in te schakelen tegen de concurrentie. Hij weet zijn gastheer zo te manipuleren dat deze een andere – concurrerende – bacterie opruimt, terwijl hijzelf met rust gelaten wordt. Het artikel hierover verschijnt op 21 juli 2005 in het nieuwe tijdschrift PloS Pathogens.

Het gaat om twee soorten ziekteverwekkers, die beide de slijmvliezen van de neus en longen infecteren. De bacterie Haemophilus influenzae is de veroorzaker van de oorontstekingen waar kleine kinderen vaak last van hebben. Streptococcus pneumoniae, een andere bacteriesoort, is een belangrijke veroorzaker van longontsteking bij alle leeftijdsgroepen. De wetenschappers hebben de relatie tussen deze twee soorten bestudeerd.

De roze stukken op de tekening zijn de slijmvliezen. Deze worden door beide bacteriesoorten geinfecteerd.

Het onderzoek werd uitgevoerd aan muizen. De dieren konden succesvol geïnfecteerd worden met elk van beide bacteriën afzondelijk. Echter, wanneer ze allebei de bacteriën tegelijkertijd toegediend kregen, verdween Streptococcus pneumoniae binnen korte tijd volledig, zodat alleen Haemophilus influenzae over bleef. Hoe slagen deze bacteriën er in om met hun concurrenten af te rekenen?

Een elektronenmicroscopische opname van de bacterie die vaak voor longontsteking zorgt: Streptococcus pneumoniae. Zoals op de foto te zien is komt deze vaak voor in een soort ‘sliertvorm’.

Wat de onderzoekers opviel was een verhoogde hoeveelheid witte bloedcellen in het geïnfecteerde gebied wanneer beide soorten ziekteverwekkers aanwezig waren. Dit bleek inderdaad de oorzaak te zijn van het verdwijnen van Streptococcus pneumoniae. Bij muizen zonder witte bloedcellen bleef de dubbele infectie namelijk gewoon bestaan. Uit verder onderzoek bleek dat Haemophilus influenzae een stof produceert die witte bloedcellen aanzet tot het vernietigen van zijn concurrent.

Haemophilus influenzae op het slijmvlies dat hij infecteert.

Op deze manier wordt de gastheer – mens of muis – door bacteriën gebruikt als een gereedschap in de concurrentie met andere bacteriën. Dit kan heel belangrijke informatie zijn, omdat dit soort mechanismen voor onverwachte effecten kunnen zorgen wanneer men antibiotica gebruikt. Antibiotica zijn namelijk alleen voor bepaalde soorten bacteriën dodelijk. Andere soorten blijven dus over, waardoor ingewikkelde evenwichten zoals de bovenstaande verstoord kunnen raken.

Bron:

Lysenko et al., The role of innate immune responses in the outcome of interspecies competition for colonization of mucosal surfaces, PloS Pathogens, datum

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 21 juli 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.