Je leest:

Slanke satelliet snuffelt aan zwaartekracht

Slanke satelliet snuffelt aan zwaartekracht

Auteur: | 18 september 2008

De Formule 1 onder de kunstmanen wordt hij liefkozend genoemd: GOCE, de nieuwste satelliet van Europese ruimtevaartorganisatie ESA. GOCE zal het zwaartekrachtveld van de aarde nauwkeurig in kaart gaan brengen en is klaar voor lancering; het aftellen is begonnen.

Je ziet meteen dat Gravity field and steady-state Ocean Circulation Explorer (GOCE) bijzonder is. Geen logge, ronde kunstmaan met grote schotels en wijde zonnepanelen, maar een flitsende raketvormige ruimteracer. Zijn taak is om nauwkeuriger naar de aarde te kijken dan ooit tevoren is gedaan. Hij moet het zwaartekrachtveld van de aarde precies in kaart gaan brengen, en dat is niet eenvoudig. Om minieme verschillen in dat veld te kunnen meten moet GOCE zo dicht mogelijk langs de aarde vliegen. En op een hoogte van 260 kilometer, waar de nieuwe kunstmaan zich zal gaan bevinden, kan de luchtstroming flink onstuimig zijn. Vandaar de ongekend aerodynamische vorm.

Zo gaat GOCE eruit zien als ze langs onze aarde scheert om het zwaartekrachtveld van de aarde in kaart te brengen. De bepantsering van zonnecellen zorgt voor constante energietoevoer. Bron: ESA. Klik op het plaatje voor een grote versie (ook geschikt als beeldschermachtergrond)

Naast een kaart van het zwaartekrachtveld maakt GOCE ook een kaart van de aarde zelf. Dat we niet op een perfecte bol leven is al langer bekend, maar hoe de vorm van de planeet precies afwijkt van die bolvorm is één van de vragen waar de nieuwe ESA-satelliet een antwoord op gaat geven. Met zijn geavanceerde apparatuur kan GOCE dat met een nauwkeurigheid van één centimeter. De metingen die hij daarvoor doet worden naar het Nederlandse ruimteonderzoeksinstituut SRON in Utrecht gestuurd, waar de computers startklaar staan om die meetgegevens te verwerken. Samen met negen andere instituten in heel Europa zullen de metingen worden omgezet in kaarten van de aarde en het zwaartekrachtveld.

Versnellingsmeters GOCE heeft geen camera’s aan boord om naar de aarde te kijken, maar zogenaamde accelerometers. Deze supergevoelige apparaatjes meten de versnelling die ze in alle richtingen ondervinden. Als GOCE straks door het luchtruim vliegt, zal die versnelling afhankelijk zijn van hoe hard het zwaartekrachtveld van de aarde aan de satelliet trekt. De vijf meter lange GOCE heeft drie sets accelerometers op verschillende plaatsen. Zo kan hij als een soort waterpas de zwaartekracht die zijn voor- en achterkant ondervinden vergelijken. Daardoor kunnen hele kleine verschillen in het veld worden opgemerkt.


De lancering van GOCE zou eigenlijk op 10 september plaats hebben gevonden, maar een defect aan de raket die hem gaat vervoeren heeft voor vertraging gezorgd. De nieuwe grote dag is nu 5 oktober. En Europa zit er klaar voor.

Een animatie van GOCE die over de oceaan vliegt. Bron: ESA

Zo zal GOCE een hoogtekaart van de aarde maken. Bron: ESA

Zie verder:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 18 september 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.