Je leest:

Sensor vangt onzichtbare olie op

Sensor vangt onzichtbare olie op

Auteur: | 6 mei 2011

Hoe herken je op tijd een flinke olielekkage? Meestal gewoon niet. Opeens zie je het drijven, maar dan is de ramp al voltrokken. Dat kan beter, dachten Amerikaanse chemici. Zij ontwikkelden een nieuw apparaatje, gebaseerd op het menselijk afweersysteem, dat binnen tien minuten de geringste hoeveelheden olie oppikt.

Over hun nieuwe ontdekking rapporteren Mike Unger en zijn collega’s van de Universiteit van Virginia in het blad Environmental Toxicology and Chemistry. De nieuwe biosensor is niet alleen snel, maar herkent verschillende giftige oliën tegelijkertijd.

Bijzonder is dat de sensor giftige stoffen op dezelfde manier herkent als het menselijk afweersysteem een virus herkent: met hulp van een antilichaam. Antilichamen zijn erg gevoelig en sporen daarom de kleinste hoeveelheden giftige olie binnen luttele minuten op. Dat kon eerder alleen via een dure en langzame chemische analyse.

Dat de biosensor snel deze kleine hoeveelheden olieresten opspoort is mooi, want die zijn juist gevaarlijkst. Om precies te zijn herkent de sensor zogenaamde polycyclische aromatische koolwaterstoffen, regelmatig afgekort met de makkelijk uitspreekbare afkorting ‘PAK’. Dat zijn teerachtige stoffen die kankerverwekkend zijn en mogelijk mensen onvruchtbaar kunnen maken. Onaardig spul dus, en geen wonder dat Amerikanen zich na de BP-olieramp druk maakten over hun gezondheid. Overigens zijn olierampen niet de enige bron van PAK, maar ook roken en barbecueën zonder opvangbakje voor vet dragen hun kankerverwekkende PAK-steentjes bij.

Olieramp soms minder zichtbaar dan kernramp

Belangrijk bij een milieuramp waarbij gevaarlijke stoffen vrijkomen is dat je goed kunt meten hoe giftige troep zich verspreidt; en je wilt dat snel weten. Dat is in het geval van kernstraling bij Fukushima niet al te moeilijk: met een geigerteller weet je direct waar je aan toe bent, ook al is de straling onzichtbaar. Bij olie ligt dat probleem precies andersom: olie is in grote hoeveelheden wel zichtbaar, maar soms in kleine onzichtbare hoeveelheden al gevaarlijk, en in zo’n geval kost het uren om met zekerheid iets over de ernst van vervuiling te zeggen.

Twee jaar geleden ontwikkelden Unger en zijn collega’s het antilichaam dat nu de hoofdrol in de biosensor speelt. Dat ene antilichaam herkent met gemak alle soorten PAK, net zoals een enkel antilichaam in ons bloed verschillende virussen kan herkennen.

Simpel gezegd werkt de sensor als volgt: het apparaat meet de verhouding tussen de hoeveelheid antilichamen die aan olie zijn gebonden en de hoeveelheid antilichamen die nog ongebonden ronddrijft. Dat levert een elektrisch signaaltje op dat uitgedrukt kan worden in een bepaalde mate van PAK-vervuiling.

Een geluk bij een ongeluk overkwam de onderzoekers vorig jaar, toen de Amerikaanse overheid een met olie verontreinigd stukje zeebodem ging opruimen. Bij het baggeren van de bodem zouden onvermijdelijk kleine hoeveelheden PAK in het water terechtkomen; ideaal om de gevoeligheid van de nieuwe sensor uit de testen.

Daarbij bleek het apparaatje even goed te werken als duurdere en langzamere chemische metingen. Dat maakt de sensor geschikt om als waakhond te plaatsen rondom plekken die gevoelig zijn voor olielekkage, aldus medeonderzoeker Stephen Kaattari in het persbericht.

De wetenschappers hopen dat bedrijven de sensor zullen kopen om eigen lekkages snel te vinden en te stoppen voordat ze te rampzalig worden. Maar dat helpt natuurlijk alleen wanneer de lekkage klein begint, en niet met een explosie zoals op het BP-boorplatform in 2010.

Dit artikel is een publicatie van Ditisbiotechnologie.nl.
© Ditisbiotechnologie.nl, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 mei 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.