Je leest:

Selectief transport van aminozuren op meteorieten

Selectief transport van aminozuren op meteorieten

Auteur: | 10 februari 2004

De meeste aminozuren die op meteorieten worden aangetroffen zijn linksdraaiend, net zoals de aminozuren in aardse eiwitten. Dit is wellicht te verklaren uit de aard van de aardatmosfeer ten tijde van het ontstaan van het aardse leven.

Op sommige meteorieten (koolstofhoudende chondrieten) zijn aminozuren aangetroffen die op aarde een belangrijke rol spelen aan de basis van het leven. Een type, glycine, komt volgens spectraalanalyses ook voor in interstellaire gaswolken. De acht aminozuren die op de meteorieten worden aangetroffen (behalve juist glycine) zijn overwegend linksdraaiend, net zoals de aminozuren in de eiwitten van aards leven. Steve Macko van de Universiteit van Virginia heeft enkele mogelijke verklaringen voor dit merkwaardige verschijnsel.

Het leven op aarde is gebaseerd op ongeveer twintig aminozuren. Beroemd geworden experimenten door Stanley Miller en Harold Urey, meer dan vijftig jaar geleden, bewezen dat deze aminozuren kunnen ontstaan door bliksemontladingen in een ruimte met waterdamp, methaangas en ammonia. Daarom werd lang gedacht dat de aminozuren op aarde zouden zijn ontstaan in de vroege aardatmosfeer. Die hypothese is echter alweer verlaten: de meeste deskundigen menen nu dat aminozuren via meteorieten op aarde terecht zijn gekomen. Een zwaar bombardement van grote en minder grote asteroïden, ca. 3,8 miljard jaar geleden, zou dit hebben bewerkstelligd.

Linksdraaiend

Een van de redenen dat nu de herkomst van aminozuren in de ruimte wordt gezocht, is de vondst van de Murchison meteoriet, een chondriet die in 1969 in een aantal fragmenten ongeveer 100 km ten noorden van Melbourne op aarde terechtkwam. Deze meteoriet bevatte diverse ‘organische’ moleculen, maar ook precies de aminozuren die bij de experimenten van Miller en Urey waren ontstaan. Er was echter één opmerkelijk verschil, dat werd opgemerkt door Mike Engel: in het experiment waren gelijke hoeveelheden links- en rechtsdraaiende aminozuren gevormd, maar op de Murchison meteoriet ging het overwegend om linksdraaiende moleculen. Omdat de fragmenten van de meteoriet direct waren verzameld (men had ze zien vallen) is de kans dat dit overwegend linksdraaiende karakter een aardse ‘verontreiniging’ is, extreem klein. Kennelijk komen dus zowel op aarde als in de ruimte overwegend linksdraaiende exemplaren voor. Er is nog geen overtuigende verklaring gevonden voor dit linksdraaiende karakter als kennelijke voorwaarde voor het leven.

Fragment van de Murchison meteoriet, een ca. 100 kilo zware meteoriet die in 1969 in Australië in vele kleine fragmenten uit de lucht kwam vallen. Beeld: NASA

Reducerende atmosfeer

Voor de afwezigheid van zo’n 12 ‘aardse’ aminozuren op meteorieten heeft Macko wel een verklaring. Toen 3,8 miljard jaar geleden talloze ruimtebrokken op aarde vielen (genoeg om de hele aarde met een metersdikke laag te bedekken), was de aardatmosfeer reducerend. Volgens Macko biedt dat een aannemelijke verklaring: in de huidige, oxiderende, atmosfeer overleeft een deel van de aminozuren het laatste deel van de reis naar de aarde niet. Deze aannemelijke verklaring zou getoetst kunnen worden door meteorieten via ruimteschepen of -stations buiten de atmosfeer te vangen, en te onderzoeken op hun aminozuren. Dat onderzoek zou de speurtocht naar de oorsprong van het leven op aarde weer een stukje verder kunnen brengen.

Lees ook meer nieuws op de website van NGV Geoniews

Dit artikel is een publicatie van NGV Geonieuws.
© NGV Geonieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 februari 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.