Je leest:

Schuilen in ISS noodoplossing

Schuilen in ISS noodoplossing

Auteur: | 10 februari 2005

In mei of juni wordt de space shuttle Discovery gelanceerd op weg naar het ruimtestation ISS. In noodgevallen moet de bemanning een maand op het ISS logeren. Kosmonaut en ISS-kenner Sergei Krikalev vindt dat plan maar een noodoplossing.

Het internationale ruimtestation ISS is volgens ruimteveteraan Sergei Krikalev geen goede schuilplaats voor gestrande shuttle-astronauten. Krikalev verbleef in totaal één jaar en vijf maanden in de ruimte: drie keer aan boord van de ruimtestations MIR en het ISS en twee keer op een shuttlevlucht. Het ISS is volgens de Russische kosmonaut te krap, heeft te weinig eten aan boord en mist de voorzieningen om langer dan een maand negen astronauten te huisvesten.

De Russische kosmonaut Sergei Krikalev, hier bezig aan een trainingssessie in een NASA-ruimtepak. Krikalev denkt dat het internationale ruimtestation ISS geen veilige schuilplaats is voor de bemanning van een beschadigde space shuttle. bron: NASA

Er kan een hoop misgaan in de ruimtevaart. Elke ruimtevarende mogendheid ter wereld heeft weleens een raket verloren – of, veel erger, sterfgevallen te betreuren gehad. Toen de space shuttle Columbia in februari 2003 verongelukte kwamen zeven astronauten om het leven. De oorzaak: een losgetrild stuk isolatieschuim van de hoofdbrandstoftank sloeg een gat in de linkervleugel, waardoor die bij de terugkeer in de dampkring aan de enorme hitte bezweek.

NASA zette na het Columbia-ongeluk al haar shuttlevluchten stop en stelde nieuwe veiligheidsrichtlijnen op. Voortaan moest een shuttlebemanning haar voertuig in de ruimte kunnen repareren, óf veilig onderdak zoeken in het ISS. Omdat NASA van plan is de shuttlevloot tegen het einde van dit decennium te vervangen, was het ontwikkelen van een dure shuttlereparatiekit geen optie. De paar vluchten die de shuttles nog uit zullen voeren zijn dus allemaal missies om het ISS te bevoorraden en af te bouwen.

Space shuttle missie STS-88 was de eerste waarbij aan het ISS werd gebouwd. Hier koppelt de shuttle Endeavour met haar robotarm aan de in Rusland gebouwde Zarya-module. De Endeavour-bemanning bevestigde tijdens de missie het Amerikaanse koppelstuk Node 1 aan de Zarya. bron: NASA

Overbevolking

Krikalev twijfelt aan de wijsheid van het plan ISS als schuilplaats te gebruiken. Het station heeft meestal twee bewoners aan boord; voor het Columbia-ongeluk waren er door de shuttle-bezoeken meer voorraden aan boord en kon ISS een permanente bemanning van drie man aan. Tijdens wisselingen van de wacht liep dat op tot zes à zeven astronauten, maar die extra belasting duurde slechts een week. Als een zevenkoppige shuttle-bemanning zich bij de twee ISS-bewoners voegt, moet ISS negen astronauten huisvesten. Die zitten daar vast tot een reddingsmissie hen op kan halen.

Redding, dat betekent een tweede space shuttle. ISS heeft weliswaar permanent een Soyoez-vrachtschip als reddingsboot, maar deze Russische schepen bieden slechts ruimte aan drie personen. Alleen de space shuttle heeft voldoende ruimte om een shuttle-bemanning op te halen. Ooit waren er vijf van die ruimteveren, maar na het verlies van Columbia in 2003 en Challenger in 1986 zijn alleen Discovery, Atlantis en Endeavour nog over. Bij elke shuttle-lancering moet er, om niet teveel druk op de voorraden van het ISS te plaatsen, een tweede shuttle paraat zijn voor een mogelijke reddingsoperatie. Elke shuttlevlucht kost zo’n half miljard dollar.

NASA’s woordvoerders zeiden dat het mogelijk moet zijn binnen 33 dagen een tweede shuttle te lanceren. Volgens Krikalev kunnen het ISS en de negen astronauten erin dat nét aan. Een langer verblijf, en de gezondheid van de bemanning komt in gevaar.

Russische kosmonaut Alexander Kaleri bindt zich vast in de ‘tredmolen’. Door elastieken banden wordt hij op de loopband geduwd – een goedkope zwaartekrachtssimulatie. Een paar uren rennen per week houdt de botten en spieren van astronauten in conditie. Zonder zulke training raken ruimtereizigers spiermassa kwijt en ontkalken hun botten. bron: NASAKlik op de afbeelding voor een grotere versie.

Bij lang verblijf in de ruimte is regelmatig lichaamsbeweging nodig; als spieren en botten hun werk niet onder de voortdurende belasting van zwaartekracht moeten uitvoeren, beginnen ze namelijk te verzwakken. Vooral botontkalking en spieratrofie zijn een groot probleem. Eén van de grootste risico’s aan het volproppen van ISS met ruimtedrenkelingen is volgens Krikalev dat de ruimtevaarders te weinig lichaamsbeweging op de speciale oefenapparatuur kunnen krijgen. Bij terugkeer op aarde liggen dan botbeschadigingen en problemen met de bloeddruk op de loer.

Krikalev benadrukte dat niet alle problemen met de shuttle meteen tot een verblijf in het ISS leiden. “Dit is maar één van de noodscenario’s, maar wel een die wat extra aandacht behoeft”, zei hij in een interview met website Space.com.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 februari 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.