Je leest:

Schimmel bestrijdt malariamug

Schimmel bestrijdt malariamug

Auteur: | 13 juni 2005

Het inzetten van schimmels als biologische bestrijding tegen de malariamug biedt goede kansen om besmetting met malaria drastisch te verminderen. De schimmel doodt niet alleen de mug maar remt ook nog de ontwikkeling van de ziekteverwekkende parasiet. Dat constateren twee internationale onderzoeksteams die hun bevindingen publiceren in twee artikelen in Science van 10 juni. Entomologen van Wageningen Universiteit leverden de Nederlandse inbreng.

In twee synchrone publicaties in Science beschrijven de onderzoeksteams een nieuwe biologische methode die malariamuggen (hier Anopheles gambiae) de kans ontneemt de ziekte die verantwoordelijk is voor meer dan één miljoen dodelijke slachtoffers per jaar, over te dragen. In de nieuwe benadering gebruikten de onderzoekers een schimmel in lokale Tanzaniaanse huizen als biologisch bestrijdingsmiddel. Wanneer het insect met de schimmelspore in aanraking komt, ontkiemt deze en dringt het insect binnen. Daardoor verzwakt de mug zodat ze bijna niet meer in staat is mensen te steken. Het is voor het eerst dat een pathogene schimmel wordt ingezet tegen volwassen muggen.

Links vliegt de met bloed volgezogen mug nog vrolijk rond, maar in het midden en rechts wordt hij geveld door de schimmel. klik op de afbeelding voor een grotere versie

De entomologen Dr. Willem Takken en dr. Bart Knols van de Wageningen Universiteit deden samen met collega’s van het Tanzaniaanse Ifakara Health Research and Development Centre en het Zwitserse Tropeninstituut in Bazel een veldstudie in een traditioneel dorp op het platteland van Tanzania. Daar impregneerden zij zwarte katoenen doeken (ieder drie m2 ) met sporen van de schimmel Metarhizium anisopliae. In tien Afrikaanse woningen hingen zij de doeken op tegen plafonds en wanden waarop de muggen uitrusten. Die situatie vergeleken zij met dergelijke woningen zonder geïmpregneerd textiel. Normaal gesproken worden de bewoners van de onbeschermde hutjes bijna iedere nacht door een malariamug gebeten.

De onderzoekers constateren dat in de woningen met geïmpregneerde doeken bijna een kwart van de muggen met de schimmel werd besmet. Daardoor nam het aantal infectueuze beten per persoon af van 264 tot 64 per jaar, een reductie van 75 procent. Dat betekent dat de bewoners gemiddeld nog slechts één keer per drie weken door een malariaoverbrengende mug worden gebeten. De onderzoekers berekenden dat het aantal beten maar liefst met 96 procent zou kunnen verminderen indien de helft van de muggen besmet zou raken met de schimmel.

Niet alleen de mug legt het loodje zoals op deze foto goed te zien is, maar ook de malariaparasiet ontwikkeld zich veel slechter dankzij de schimmel. klik op de afbeelding voor een grotere versie

De mug in het lab

Het tweede team onderzoekers van Edinburgh University en Imperial College in Londen komt tot de slotsom dat onder laboratoriumomstandigheden de overdracht van de malariaparasiet door de mug met 98 procent kan dalen indien de mug met de schimmel wordt geïnfecteerd. De meeste muggen legden het loodje voordat ze de malariaparasiet volledig tot ontwikkeling konden laten komen. Bij andere muggen bleek de schimmel hen de lust te ontnemen mensen te steken, waardoor de overdracht van de malariaparasiet werd gereduceerd. Mogelijk kunnen de aangetaste muggen minder goed vliegen en leggen zij minder eieren wanneer ze met de schimmel zijn besmet.

Het gebruik van schimmels als anti-malariamiddel moet nog verder worden ontwikkeld. Zo kunnen bijvoorbeeld een groter doekoppervlak met schimmelsporen, een hogere concentratie aan schimmelsporen of een cocktail aan sporen de techniek nog effectiever maken. Daardoor kan, samen met de gangbare technieken om malaria te bestrijden – zoals klamboes en chemische bestrijding met insecticiden – het aantal gevallen van malaria sterk worden teruggedrongen. Dat is vooral van belang voor de Afrikaanse landen ten zuiden van de Sahara, omdat de methode economisch haalbaar is, veilig is gebleken voor mens en milieu en omdat in West-Afrika het probleem van insecticide-resistentie speelt, waarvoor biologische bestrijding een oplossing kan zijn.

Foto’s copyright Hugh Sturrock

Dit artikel is een publicatie van Wageningen Universiteit en Researchcentrum (WUR).
© Wageningen Universiteit en Researchcentrum (WUR), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 13 juni 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.