Je leest:

Schelpen lossen nu al op in oceaan

Schelpen lossen nu al op in oceaan

Auteur: | 29 november 2012

Waar blijft het koolstofdioxide dat is uitgestoten door de mens? Ongeveer een kwart lost op in de oceaan, waardoor de oceaan verzuurt. De directe effecten op het oceaanleven zouden echter iets van de toekomst zijn. Of zijn de effecten nu al te zien?

De wetenschappers bestudeerden de pteropode Limacina helicina antarctica, die zich voedt met fytoplankton en organisch materiaal.
Nina Bednaršek

Het antwoord is ja. Nina Bednaršek (British Antarctic Survey) en collega’s keken naar de schelpen van kleine, in het zeewater levende slakken, genaamd pteropoden. Ze concludeerden dat de kalkschaal nu al gedeeltelijk oplost van de slakken in het Atlantische gedeelte van de Zuidelijke Oceaan ten noorden van Antarctica.

De pteropoden leven vooral in water tot tweehonderd meter diep. De pteropodenkalkschaal bestaat uit aragoniet, wat een instabiele variant is van calciumcarbonaat (CaCO3) naast het stabiele calciet. “Zij [de pteropoden] zullen de eersten zijn met moeilijkheden aangaande het opbouwen en onderhouden van hun schelpen”, vertelt co-auteur Geraint Tarling aan Kennislink.

Diepte

In de ondiepe oceanen is normaal gesproken voldoende carbonaat (CO32-), een cruciale bouwsteen van aragoniet, aanwezig in oplossing. In diepere wateren vanaf duizend meter lost aragoniet juist wel op omdat daar onvoldoende carbonaat in opgeloste vorm aanwezig is in het water. De reden is dat hoe dieper je komt, hoe meer organisch materiaal er is afgebroken door (micro-)organismen, waarbij CO2 ontstaat. Dit CO2 reageert uiteindelijk met carbonaat, met als gevolg dat er minder carbonaat te vinden is. Dit heeft echter helemaal niets met de menselijke uitstoot van CO2 te maken.

De lokatie van het studiegebied net boven de 60° zuiderbreedtegrens ten oosten van het puntje van Zuid-America.
CIA, via Wikimedia Commons, Public Domain

Mens

De hoge CO2-uitstoot voegt indirect zuur aan het oppervlak van de oceaan toe, waardoor de grens tussen oplossen en niet oplossen van aragoniet steeds ondieper is komen te liggen. Niet 1000 meter, maar inmiddels slechts 40-200 meter! Rekenkundige modellen vertellen dat zelfs een groot deel van het oppervlaktewater van de Zuidelijke Oceaan onvoldoende opgelost carbonaat heeft in de winters vanaf 2050. Voor het minder oplosbare calciet zal dat rond 2100 zijn volgens Tarling.

In een klein gedeelte van deze oceaan zijn nu al sporen van oplossing te zien in de schaal van pteropoden. Dit was nog niet eerder aangetoond voor pteropoden die direct uit het zeewater zijn opgevist. “De voorwaarden werden geschapen door het stijgen van diepwater wat in combinatie met het al aangezuurde oppervlaktewater voldoende was om het oppervlaktewater ‘corrosief’ te maken”, vertelt Tarling.

Vergelijk het kalkskelet van een onaangetaste pteropode en een deels opgelost individu van dezelfde soort.
Nina Bednaršek & Bernard Lézé

Elders

Tarling: “Hetzelfde effect komt ook voor in de Noordelijke IJszee, waar pteropoden ook in overvloed zijn. Voor warmere oceanen zal het langer duren om corrosief te worden voor schaaldieren aangenomen dat de CO2-uitstoot verder zal stijgen in de toekomst.” In de toekomst kan ook de kalksschaal van ander plankton zoals de calcietschalen van foraminifera en coccolithoforen oplossen. En dan hebben we het nog niet gehad over andere kalkschaalbouwende organismen zoals koralen, tweekleppigen en andere slakken. Een toekomstig gevaar voor een deel van het leven in de oceaan dus.

Bron:

Bednaršek, N., e.a., Extensive dissolution of live pteropods in the Southern Ocean, Nature Geoscience (25 november 2012, online).

Meer over verzuring van de oceaan op Wetenschap24:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 29 november 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.