Je leest:

Scheikundetalenten strijden voor plek bij Internationale Olympiade

Scheikundetalenten strijden voor plek bij Internationale Olympiade

Impressie van de Nationale Scheikunde Olympiade 2010

Auteur: | 9 juni 2010

Van 3 tot en met 10 juni 2010 vond de Nationale Scheikunde Olympiade plaats, dé scheikundewedstrijd voor middelbare scholieren. Twintig leerlingen streden hier voor één van de vier plekken bij de Internationale Scheikunde Olympiade in Japan. De stof is pittig, maar volgens de leerlingen “interessant en een leuke uitdaging”.

Update 10 juni 2010: Winnaars bekend

Alex Blokhuis van het Pleincollege van Maaerlant uit Eindhoven mag opnieuw Nederland vertegenwoordigen bij de Internationale Chemie Olympiade, volgende maand in Japan. Blokhuis won vandaag de Nationale Scheikunde Olympiade. De leerlingen die volgende maand met Alex meegaan naar Japan zijn Istvan Kleijn (Emelwerda College, Emmeloord), Anatoliy Babic (Stedelijk Lyceum Zuid, Enschede)en Manuel van Rijn (RSG Tromp Meesters, Steenwijk).

“Ik denk niet dat ik bij de beste vier hoor en naar Japan ga. Ik vraag me zelfs af hoe ik hier terecht ben gekomen”. Jeroen is één van de deelnemers aan de Nationale Scheikunde Olympiade, die dit jaar bij de Vrije Universiteit in Amsterdam plaatsvindt. Hij zit in de vijfde klas en staat gemiddeld een 10 op scheikunde. De leerlingen blijven bescheiden, maar het niveau ligt hoog bij deze 31e editie van de Nationale Scheikunde Olympiade.

Jeroen werd met zijn negentien concurrenten geselecteerd in twee schriftelijke voorrondes waaraan zo’n tweeduizend leerlingen deelnamen. In februari was de eerste; daarbij stond de scheikundestof van de middelbare school centraal. In april, tijdens de tweede voorronde, werd ook extra stof getoetst die de leerlingen vooraf thuisgestuurd kregen. Een eindtoets aan het einde van de Nationale Olympiade van deze week bepaalt welke vier leerlingen door mogen naar de Internationale Chemie Olympiade in Japan.

De leerlingen buigen zich over een moeilijke opgave. Ze moeten bepalen hoeveel signalen ze verwachten in het 1H NMR spectrum van een aantal moleculen. Achterin bevindt zich een deel van de organisatie van de Scheikunde Olympiade.

Universitair niveau

Of de lesstof moeilijk is of niet, daar zijn de meningen over verdeeld . Sommigen vinden het wel te doen en anderen vinden het toch behoorlijk lastig. In het tweede theorieblok gaat het bijvoorbeeld over kernspinresonatie. Leerlingen oefenen tijdens het college op het voorspellen van 1H-NMR-spectra en op het koppelen van de goede molecuulstructuur aan een 1H-NMR-spectrum. Deze lesstof krijgen eerstejaars scheikundestudenten op de universiteit ook.

De leerlingen zijn in ieder geval erg enthousiast. Marije: “De lesstof vind ik erg interessant. We hebben al veel geleerd.” Een aantal leerlingen vinden de colleges zo leuk dat ze in de pauzes rustig verder discussiëren met de docent – ook al schijnt de zon buiten.

Theorie en praktijk

Leergierigheid en een goed stel hersenen zijn alleen niet voldoende voor een plek naar Japan. Netjes en nauwkeurig experimenten uitvoeren maakt ook deel uit van het programma. De leerlingen leren tijdens de praktijklessen van de Olympiade goed met glaswerk omgaan en om volgens een vooraf opgezet plan te werken. Het eerste practicumonderdeel is een titratie. Bij een titratie kan je met een indicator die van kleur verandert bepalen hoeveel er van een bepaalde stof in oplossing zit.

Een voorbeeld van een zuur-base titratie. De vloeistof in de erlenmeyer verandert van kleur bij een vaste pH-waarde door de toegevoegde indicator. Door te meten hoeveel vloeistof is toegevoegd totdat dit omslagpunt is bereikt kan de onbekende hoeveelheid opgeloste stof in de erlenmeyer uitgerekend worden.

Niet alle leerlingen zijn even handig in het uitvoeren van de eerste titratie op de Olympiade. Eén deelnemer geeft toe dat hij overnieuw moet beginnen, omdat hij niet met de juiste hoeveelheid water was begonnen. Een ander geeft aan dat zijn eerste titratie ook niet helemaal goed is gegaan. Hij kijkt beteuterd naar zijn helderblauwe vloeistof in zijn erlenmeyer: “Ik ben iets te ver over het omslagpunt heen.” Het is maar goed dat de leerlingen hier nog even in worden getraind. De praktische vaardigheden tellen uiteindelijk voor 40% mee op de Internationale Olympiade.

Practicum speelt ook een belangrijke rol bij de Scheikunde Olympiade. Op de tweede dag moesten de leerlingen de hardheid van water bepalen met behulp van een titratie. Op het omslagpunt van deze titratie verandert de roze vloeistof in een blauwe.

Eén groot feest

Ook is er naast experimenten uitvoeren en scheikundesommetjes oplossen tijd voor ontspanning en gezelligheid. Tijdens de Nationale Olympiade zorgt de organisatie voor verschillende sociale activiteiten, zoals een avondje bioscoop en kennismakingsspelletjes. “De deelnemers komen vaak van ver en leven tijdens de Olympiade afgezonderd van vrienden en familie. Daarom vinden we het belangrijk dat er ook sociale activiteiten worden georganiseerd,” aldus Marly van den Boom van de organisatie van de Nationale Scheikunde Olympiade.

Maar of de leerlingen de sociale activiteiten net zo leuk vinden als de scheikundecolleges? Op de eerste dag stond krantenmeppertje en levend mens-erger-je-niet als kennismakingsspelletjes op het programma. Jeroen: “Niet iedereen was even fanatiek met het levend mens-erger-je-niet. De organisatie leek nog het meest enthousiast.” Selwyn: “Mens-erger-je-niet was wel gezellig, maar ik vond het onthouden van de namen moeilijker dan de colleges scheikunde die we hier volgen.” Deze jongeren doe je blijkbaar meer plezier met scheikundecolleges dan met kennismakingsspelletjes.

Bij de Internationale Olympiades gaat het ook niet alleen om opgaven maken en experimenten uitvoeren. Hier worden ook andere activiteiten georganiseerd, zoals excursies naar bedrijven en musea. Daarnaast vinden de deelnemers het leuk om kennis te maken met andere leerlingen uit het buitenland – aan de Internationale Olympiade doen zo’n 70 landen mee. Alex, één van de deelnemers dit jaar aan de Nationale Olympiade en één van de gelukkigen die vorig jaar naar de Internationale Olympiade in Cambridge mocht: “Het is een unieke ervaring en één groot feest. Er is eigenlijk niemand daar die nog scheikundeopgaven oefent. Daarvoor is het gewoon te gezellig.”

Meer informatie:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 09 juni 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.