Je leest:

Satellietvloot voor magneetstormen

Satellietvloot voor magneetstormen

Auteur: | 19 januari 2007

Begin februari lanceert NASA de Themisvloot, die turbulentie in het aardmagnetisch veld gaat onderzoeken. Wetenschappers vragen zich al jaren af hoe die substormen precies ontstaan. De vijf Themis-satellieten moeten die vraag beantwoorden door de magneetbubbel om de aarde vanuit verschillende omloopbanen te bekijken.

Hoog boven de aarde moeten de vijf Themis-satellieten een raadsel over de aardse magnetosfeer oplossen. In de magnetische staart in de schaduw van de aarde ontstaan soms magnetische substormen die tijdelijk het magneetveld verstoren en meer geladen deeltjes uit de zonnewind de atmosfeer binnenlaten. Dat kan nadelige effecten hebben op radioverkeer en laat ook de gekleurde lichtgordijnen van het noorderlicht golven.

Artist’s concept: de vijf Themis-satellieten maken zich los van hun draagvoertuig. De Time History of Events and Macroscale Interactions during Substorms-satellieten onderzoeken de komende twee jaar hoe magnetische stormen in het aardmagneetveld ontstaan. bron: NASA.

Magneetstormen bestaan ook op andere planeten en op de zon. Wetenschappers vragen zich al langer af hoe die substormen ontstaan. De Themis-vloot zal de aarde op verschillende afstanden omcirkelen en de substormen bekijken. Het vijftal wordt op 15 februari gelanceerd en kostte 180 miljoen dollar (138 miljoen euro). Binnen twee jaar moeten ze antwoord geven op de vraag: hoe ontstaan de stormen in het aardmagneetveld?

Omdat substormen zich uit kunnen strekken van 10 aardstralen boven het oppervlak tot voorbij de baan van de maan kan één satelliet of observatorium zo’n storm nooit in zijn geheel overzien. Daarom zijn er vijf satellieten nodig. Elke satelliet van de Themis-vloot draait daarom op een andere afstand om de aarde. Eens in de vier dagen staan ze door de verschillende omlooptijden op één lijn en kunnen ze een substorm waarnemen. Dé vraag: ontstaat zo’n storm in geladen deeltjes in de luwte van het magneetveld, of in het veld zelf?

Een substorm in het aardse magneetveld brengt het noorderlicht in beroering. Dat ontstaat als geladen deeltjes uit de zonnewind op de atmosfeer botsen en hun energie afstaan als licht. Zonder magnetische substormen zou het noorderlicht een stilstaand groenig lichtgordijn zijn. De magnetische onrust zorgt voor de bewegende en veelkleurige lichtgordijnen. bron: NASA.

Magneetvelden en bewegende geladen deeltjes zijn nauw verweven. In de magnetotail (staart van het magneetveld achter de aarde) zit geladen plasma gevangen dat op gezette tijden instabiel wordt. Dat kan schokken in het aardmagneetveld en zo een substorm veroorzaken. Omgekeerd is het ook mogelijk dat de magnetische veldlijnen als eerste beginnen te wiebelen en daarna het gevangen plasma verstoren. Nauwkeurig waarnemen moet uitwijzen waar een substorm echt begint. Dat levert misschien genoeg informatie om storing van de substormen op satellieten en communicatieapparatuur te voorkomen. De Themis-vloot zal tijdens haar missie naar schatting 30 substormen zien.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 januari 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.