Je leest:

Satelliet ziet menselijk CO2

Satelliet ziet menselijk CO2

Wetenschappers hebben voor het eerst lokaal verhoogde koolstofdioxideniveaus door menselijke uitstoot weten te detecteren. Ze deden dat met gegevens van het deels in Nederlands gebouwde instrument SCIAMACHY aan boord van ESA’s klimaatsatelliet Envisat.

Dr Michael Buchwitz van de Universiteit van Bremen ontdekte samen met zijn collega’s verhoogde, door mensen veroorzaakte CO2 concentraties boven Europa. De concentraties waren het grootst boven de dichtstbevolkte regio van Europa, grofweg tussen Amsterdam in Nederland en Frankfurt in Duitsland.

Kaart van menselijke CO2-uitstoot in West-Europa, gemaakt met het Sciamachy-instrument van de Envisat-satelliet. De hoogste concentraties vallen samen met het dichtst bevolkte gebied in Europa: de Randstad en het Duitse Ruhrgebied. bron: ESA / DLR / IUP, Universiteit van Bremen. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Schommelingen

De CO2 kaart is gebaseerd op de SCIAMACHY metingen van 2003 tot en met 2005. Door zo’n lange periode te bestuderen, worden de grotendeels natuurlijke schommelingen uitgemiddeld. CO2 concentraties in de dampkring zijn in de eerste helft van het jaar lager, omdat groeiende planten veel CO2 opnemen. Na een minimum in augustus nemen de CO2 concentraties weer toe in de rest van het jaar. De langere observatieperiode maakt het mogelijk de door mensen veroorzaakte CO2 uitstoot te detecteren, en weer te geven in een kaart.

“Dit is voor het eerst dat CO2 concentraties met zo’n grote precisie zijn gemeten vanuit de ruimte”, zegt Roeland van Oss, Adviseur Aardobservatie bij het KNMI. “SCIAMACHY heeft ingezoomd op een heel interessant gebied. Elke klimaatonderzoeker in de wereld gaat iets met deze gegevens doen.”

Door menselijke activiteit komt jaarlijks meer dan 30 miljard ton extra kooldioxide (CO2) in de atmosfeer. De belangrijkste bronnen zijn de energieproductie uit fossiele brandstoffen als olie, kolen en aardgas. Ook industrie en transport dragen bij aan de uitstoot. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

De gegevens van SCIAMACHY helpen wetenschappers om het huidige klimaat beter te leren begrijpen. Zulke waarnemingen zijn nodig, zegt Van Oss, om het klimaat in de toekomst te kunnen voorspellen: “We moeten ervoor zorgen dat we ook ná SCIAMACHY instrumenten in de ruimte hebben om de metingen voort te kunnen zetten.”

Metingen van de CO2-concentratie in de atmosfeer boven het Noordelijk Halfrond. Amerikaanse metingen (rood en grijs) worden vanaf 2002/3 aangevuld met de metingen van het Sciamachy-instrument aan boord van de satelliet Envisat. De jaarlijkse schommeling heeft een natuurlijke oorzaak: groeiende planten nemen in de lente en zomer CO2 op, waardoor het gehalte CO2 in de atmosfeer daalt. In de herfst sterven planten af en komt opgenomen CO2 vrij. Door jaren achtereen te meten, wordt een stijgende lijn in het CO2-niveau zichtbaar: de menselijke uitstoot van het broeikasgas. bron: ESA / DLR / IUP, Universiteit van Bremen. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Met meer gegevens over de CO2 variaties in de dampkring kunnen behalve voorspellingen over de toekomst, ook controles worden gedaan, bijvoorbeeld naar de naleving van het Kyoto protocol dat de reductie van broeikasgassen tot doel heeft.

Zie verder

Dit artikel is een publicatie van European Space Agency (ESA).
© European Space Agency (ESA), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 25 maart 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.