Je leest:

’s Avonds inleiden beter voor baby

’s Avonds inleiden beter voor baby

Auteur: | 1 februari 2008

Bevallingen die ‘s avonds spontaan op gang komen, verlopen vlotter dan bevallingen die overdag beginnen. Onderzoek in het AMC toont echter aan dat dit niet geldt voor ingeleide baringen. Die duren even lang, ongeacht wanneer ze beginnen. Toch lijkt het erop dat vrouwen die voor het eerst een kind krijgen, beter ‘s avonds kunnen starten met de inleiding: hun borelingen komen in een betere conditie ter wereld.

Spontane baringen vertonen vaak een vast ritme: ze verlopen volgens een 24 uurs patroon en beginnen bij voorkeur ’s avonds. Uit eerder wetenschappelijk onderzoek, onder meer van gynaecologen Maria Pel (AMC) en Marion Heres, blijkt dat bevallingen die in de avonduren starten, vlotter verlopen en minder complicaties meebrengen dan baringen die op een ander moment van de dag beginnen. Dit verschil hangt samen met de hoeveelheid van het hormoon oxytocine dat een cruciale rol speelt bij de start van een bevalling. ’s Avonds is namelijk sprake van een verhoogde gevoeligheid van de oxytocinereceptoren in de spierlaag in de wand van de baarmoeder.

Met dit gegeven in het achterhoofd vroeg verloskundige Jannet Bakker zich af of het positieve effect van een snellere bevalling ook zou optreden bij ingeleide bevallingen (met oxytocine per infuus). Een belangrijke vraag, want hier in het Westen wordt één op de vier baringen inmiddels kunstmatig opgewekt. In de meeste ziekenhuizen starten deze inleidingen om pragmatische redenen – overdag is er meer personeel aanwezig – in de ochtend, waarbij dus geen rekening wordt gehouden met het natuurlijk bioritme.

Bakker startte eind 2003 een studie die antwoord moest geven op de vraag of het opwekken van de weeën volgens het natuurlijk bioritme (starten in de avond) een kortere baringstijd oplevert dan de standaardbehandeling in de ochtend. Drie Amsterdamse ziekenhuizen werkten mee aan het onderzoek: naast het AMC waren dat het Slotervaart Ziekenhuis en het Onze Lieve Vrouwe Gasthuis. In totaal heeft Bakker ruim 270 bevallingen opgenomen in haar studie. De resultaten zijn verrassend. Bakker kon wat betreft de tijdsduur geen significante verschillen vinden tussen de ingeleide groep die om negen uur ’s avonds startte en de groep bij wie om zeven uur ’s ochtends de weeën werden opgewekt. In beide gevallen duurde de bevalling van een eerste kind elf à twaalf uur en ruim zeven uur bij een volgende baby.

Onverwacht

In haar studie keek Bakker ook naar andere uitkomstmaten, zoals de behoefte aan pijnstilling van de moeder, de conditie van de zuigeling en de tevredenheid bij patiënt en zorgverleners. Daar vond ze onverwacht wel verschillen, met name bij moeders die bevielen van hun eerste kind. Na een inleiding in de avond bleken de baby’s in een betere conditie ter wereld te komen. Er waren minder complicaties, zoals ademhalingsproblemen, en er vonden minder opnames van de baby’s plaats ter observatie. In deze groep werd achttien procent van de kinderen opgenomen, terwijl dit percentage bij de ochtendgroep ruim dertig procent bedroeg.

Natuurlijk heeft Bakker deze verrassende vinding proberen te verklaren. ‘Wellicht hangt het samen met de hoeveelheid oxytocine die vrouwen krijgen; de behoefte hieraan was bij de avondgroep beduidend minder. Dit zou te maken kunnen hebben met de al eerder genoemde verhoogde gevoeligheid van de oxytocinereceptoren in de baarmoederwand. Maar het kan ook samenhangen met het gedrag van de artsen. Wellicht geven zij in de avond minder hormoon en voeren ze de hoeveelheid langzamer op dan overdag. Het personeel heeft doorgaans in de avonduren meer tijd en wacht wat rustiger af hoe de bevalling verloopt. Dit komt het kind ten goede: het krijgt de tijd om tussen de weeën door bij te komen. Dan is het logisch dat de baby in een betere conditie ter wereld komt. Nader onderzoek zal moeten uitwijzen of deze verklaring juist is’, aldus Bakker.

De onderzoekster zag de positieve uitkomst niet bij vrouwen die van hun tweede of volgende kind bevielen. Daar was geen significant verschil in de avond- en ochtendgroep wat betreft een noodzakelijke opname van het kind. Wel werd bij de ochtendgroep vaker een kinderarts geconsulteerd: bijna in de helft van de gevallen, versus een kwart bij de avondgroep.

Pijnbeleving

Een ander aspect dat opviel, was dat barende vrouwen uit de avondgroep meer behoefte hadden aan pijnstillende middelen. Een ondubbelzinnige verklaring hiervoor heeft de onderzoekster niet. ‘Vanuit de literatuur weten we wel dat ’s nachts de pijnbeleving anders is. Bevallende vrouwen vragen dan vaker om pijnstillers. Ook weten we dat het niets te maken heeft met verschillen in aandacht, tijd, steun of informatieverschaffing van het personeel gedurende de bevalling. Uit onze enquête die we na afloop van de bevalling onder de deelnemers uitvoerden, bleken beide groepen even tevreden over deze aspecten.’

Wat levert de studie van Bakker nu in de praktijk op? Volgens Bakker zouden ziekenhuizen die te kampen hebben met overvolle verloskamers tijdens kantooruren met een gerust hart inleidingen ook ‘s avonds kunnen starten. Zeker bij vrouwen die bevallen van hun eerste kind. Haar onderzoek toont aan dat dit volledig verantwoord en veilig is. In het AMC is dit beleid inmiddels gemeengoed. Bakker: ’Zeker in een universitair medisch centrum als het onze is de kwaliteit van de zorg 24 uur per dag gewaarborgd. Als er een indicatie is voor een inleiding, de vrouw in goede conditie verkeert en ze zelf ook in de avond wil beginnen, doen wij dat.’

De aanwijzingen die Bakker nu heeft dat inleidingen die ‘s avonds van start gaan voordelen opleveren voor vrouwen die van hun eerste kind bevallen, zullen nader onderzocht moeten worden. ’Voor ouders is het prettig als ze hun kind direct na de geboorte bij zich kunnen hebben en er geen medische zorg nodig is. Dus hoe gezonder de baby’s ter wereld komen, des te beter. De toekomst zal moeten uitwijzen of we ons beleid zodanig gaan aanpassen dat inleidingen tijdens kantooruren zijn weggelegd voor zwangeren die al eerder zijn bevallen, en dat vrouwen die hun eerste kind krijgen in de avonduren mogen komen.’

Dit artikel is een publicatie van AMC Magazine.
© AMC Magazine, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 februari 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.