Je leest:

Ruimtelab Columbus startklaar

Ruimtelab Columbus startklaar

Het ruimtelab “Columbus” staat klaar voor lancering vanaf het Kennedy Space Center in Florida (VS). Nederland heeft een belangrijke bijdrage geleverd aan het eerste Europese ruimtelab.

Na jaren uitstel wordt het Europese ruimtelaboratorium Columbus nu bijna gelanceerd. Eerst was de lancering aan boord van space shuttle Atlantis gepland voor donderdag 6 december, maar door een haperende sensor in een van de brandstoftanks werd de lancering uitgesteld. Omdat weersvoorspellingen in Florida nog maar een paar dagen mooi lanceerweer laten zien, is besloten Atlantis pas in januari 2008 te lanceren. De precieze datum is nog niet zeker. Eerst was er sprake van 2 januari, toen de 10e, maar in een persbericht schoof NASA de lancering op naar minstens 24 januari.

Nederlandse bijdragen

Spannende tijden voor het Nederlandse bedrijf Bradford Engineering, dat verschillende onderdelen voor Columbus bouwde. De bijdrage van Bradford in Columbus is bescheiden, maar zeker niet onbelangrijk. Het bedrijf bouwde onder andere kleppen, ventilatoren en warmtewisselaars voor de experimentenrekken. En het ontwierp het ‘European Drawer Rack’, een Europees platform voor experimenten.

Het Nederlandse bedrijf Bradford ontwierp het ‘European Drawer Rack’: een Europees platform voor wetenschappelijke experimenten. (bron: ESA/D. Ducros)

Maar het meest in het oog springt de Biological Glovebox (BGB), een transparante kast met daarin twee rubberen handschoenen waarmee astronauten experimenten kunnen uitvoeren in een volledig van de omgeving afgesloten ruimte. Dat is belangrijk bij proeven met vluchtige of gevaarlijke (biologische) stoffen.

Glovebox-specialist

Bradford bouwde in 1986 zijn eerste glovebox, destijds voor een ruimtelaboratorium aan boord van de Space Shuttle. Daarna volgden exemplaren voor andere Shuttlemissies en één voor het Russische ruimtestation Mir.

André Kuipers werkte met de Microgravity Science Glovebox (MSG) aan boord van het ISS (bron: ESA)

Aan boord van het internationale ruimtestation ISS zijn al twee gloveboxen van Bradford. De Microgravity Science Glovebox (MSG) staat opgesteld in het Amerikaanse laboratorium Destiny, maar zal uiteindelijk worden verplaatst naar ruimtelab Columbus. Dat geldt ook voor een draagbaar exemplaar dat nu nog in het Russische segment wordt gebruikt.

Dat het internationale ruimtestation na de Shuttlemissie in december drie Nederlandse handschoenenkasten telt is niet toevallig, zegt Patrick van Put, divisiemanager Space Systems en Components van Bradford Engineering: ‘Wij zijn het enige bedrijf in de wereld dat gloveboxen bouwt voor de ruimtevaart.’

Het cilindervormige Columbus laboratorium is 6,7 meter lang en heeft een diameter van 4,5 meter. Dit laboratorium is geschikt voor het uitvoeren van verschillende proeven. Zo ook een laboratorium voor biologische experimenten, Biolab, met daarin de Biologische Glovebox vervaardigt door het Nederlandse bedrijf Bradford Engineering. (bron: ESA – D. Ducros)

Veiligheid

De grootste uitdaging bij het bouwen van de handschoenenkasten is de veiligheid. Twee niveaus van bescherming moeten voorkomen dat er gas of vloeistof uit de kast kan ontsnappen. De eerste is een luchtdichte behuizing, de tweede onderdruk. ‘Als er toch iets gebeurt dat niet zou moeten’, zegt Van Put, ‘dan zorgen filters ervoor dat alle lucht wordt schoongemaakt voordat het buiten de glovebox komt. In de praktijk is dit nog nooit voorgekomen, alle boxen hebben tot nu toe foutloos gewerkt.’

Van Put: ‘We doen veel meer dan alleen de hardware bouwen. We hebben ook een servicecontract voor onderhoud en reserveonderdelen. En we ondersteunen de voorbereiding van alle glovebox experimenten bij ESTEC.’

Dit artikel is een publicatie van European Space Agency (ESA).
© European Space Agency (ESA), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 06 december 2007

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.