Je leest:

Röntgenkomeet nadert aarde

Röntgenkomeet nadert aarde

Auteur: | 17 mei 2006

Over een week passeert komeet Schwassmann-Wachmann 3 onze planeet. Spectaculair, want de komeet viel tijdens zijn vorige passage langs de zon uiteen in tientallen brokstukken. Amateur-astronomende bekijken de komeet nu al, maar ook speciale satelliet-telescopen onderzoeken 73P: die straalt namelijk heldere röntgenstralen uit.

In zijn vijfjarige omloop langs de zon scheert komeet Schwassmann-Wachmann 3 regelmatig langs de aarde. Zo ook dit jaar, al is het de laatste keer: de komeet van 1100 meter doorsnee viel in 1996 uiteen in tientallen stukken. Na de aardpassage van komende week worden die snel minder helder en kunnen sterrenkundigen ze waarschijnlijk niet meer terugvinden.

Hubble-opname van komeet Schwassmann-Wachmann 3. De verschillende fragmenten zijn in de heldere stof- en gaswolk om de komeet duidelijk te herkennen. bron: NASA, ESA, H. Weaver (JHU/APL), M. Mutchler en Z. Levay (STScI). Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Wetenschappers grijpen de passage van Schwassmann-Wachmann 3 aan om zijn samenstelling te onderzoeken. Kometen bestaan uit poreuze klompen ijs en stof. Ze ontstonden toen het zonnestelsel jong was en zijn sindsdien nauwelijks veranderd: tijdcapsules uit de jonge jaren van de zon.

Nu Schwassmann-Wachmann 3 zo dicht langs de aarde scheert en voor de gelegenheid is opengesneden, proberen sterrenkundigen zijn samenstelling precies in kaart te brengen. Het gas van de komeet licht op door botsingen met deeltjes uit de zonnewind. Astronomen hopen op deze wijze het gas rond de komeet in kaart te brengen. Daarnaast werkt de komeet als interplanetair flitspaaltje; aan de hand van zijn röntgenaurora is het mogelijk de snelheid en samenstelling van de komeet te meten, wat voorheen alleen ter plekke te meten was.

Gestolen lading

Van het oppervlak van de zon schiet continu een stroom deeltjes de ruimte in: de zonnewind. Die bestaat ondermeer uit atomen waar de elektronen vanaf zijn gestript. Sterrenkundigen denken dat de zonnewind de röntgenstralen van Schwassmann-Wachmann 3 opwekt. Botst de zonnewind op de komeet, dan stelen de naakte atoomkernen uit de zonnewind met geweld elektrische lading van atomen in de komeet. Als kleine bliksemschichten schieten de elektronen naar hun nieuwe eigenaar en daarbij komt röntgenstraling vrij. Uit de sterkte van die straling is af te leiden hoeveel zonnewind op de komeet botst en wat voor stoffen in de komeet als elektron-donor fungeren. bron: Image Bank.

NASA heeft haar Swift-satelliet ingezet om Schwassmann-Wachmann 3 te onderzoeken. Swift werd eind 2004 gelanceerd om onderzoek te doen naar de mysterieuze gammaflitsen, explosies in het verre heelal die de hemel overstralen met gammastraling. Omdat een gammaflits overal aan de hemel plaats kan vinden en binnen seconden tot minuten voorbij is, is Swift zó gebouwd dat hij razendsnel kan bijdraaien. Die beweeglijkheid maakt de satelliet ook geschikt om de snel bewegende komeet te volgen. Samen met drie andere telescopen, waaronder röntgenobservatorium Chandra, zal Swift Schwassmann-Wachmann 3 nauwkeurig onderzoeken.

Swift-satelliet

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 mei 2006

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.