Je leest:

Rituelen rond de dood

Rituelen rond de dood

Auteur: | 4 november 2010

Dood gaan we allemaal. Maar elke samenleving heeft zo haar eigen manier om daar mee om te gaan. Soms leidt de laatste ademtocht tot tranen en stilte, soms tot angst, feest, geweld of seks. Op de speciale Kennislink doodkaart vind je alles over lijken in een pot, spoken in het bos en het belang van een goede huilpartij.

Wereldwijd vinden culturele antropologen de meest uiteenlopende opvattingen en rituelen rondom de dood. Die zeggen niet alleen iets over hoe we met de dood omgaan, maar ook over wat we belangrijk vinden in het leven. Vanaf het allereerste begin zijn antropologen dan ook gefascineerd geweest door wat mensen doen nadat een soortgenoot aan zijn laatste reis is begonnen. Een overzicht vind je hier op deze kaart.

Kennislink zoekt hulp

Kennislink wil alle lijken uit de kast en op de kaart. Daar hebben we hulp bij nodig. Ken je een ritueel dat nog niet op de kaart staat, laat het ons weten. Dan voegen we je tekst en/of foto toe.

Hoe?

  1. Schrijf een tekst van maximaal 80 woorden over een ritueel dat je kent, zag, meemaakte of bestudeerde. Zet er bij waar dit ritueel plaatsvindt (of vond). Heb je een foto? Dat is geweldig, maar niet verplicht.
  2. Fotografeer je liever dan dat je schrijft? Stuur dan alleen een foto op van een ritueel rondom de dood. Alles mag (zolang het echt gebeurd is natuurlijk, aan verbeelding doen we niet). Zet er bij waar je de foto maakte en wat je ziet (of denkt te zien). Kennislink gaat dan op zoek naar een wetenschapper die meer kan vertellen over de wereld achter jouw foto.

En dan?

  • Word fan van onze Facebook-pagina, en upload je tekst en/of foto daar onder vermelding van ‘Kennislink dood’.
  • Word lid van onze Hyves-pagina, en upload je tekst en/of foto daar onder vermelding van ‘Kennislink dood’.
  • Mailen kan natuurlijk ook. Stuur je tekst dan onder vermelding van ‘Kennislink dood’ naar kahliya.ronde [at] kennislink.nl.

Mooi, zo’n kaart. Maar ook te simpel…

De werkelijkheid is ingewikkeld. Daarom eerst een waarschuwing: onze canon van doodsrituelen begint in de koloniale tijd. Hoewel culturele antropologen uit deze tijd veel invloed hebben gehad op hoe sociale wetenschappers nu nog over rituelen denken, moeten sommige van hun waarnemingen en interpretaties met een korreltje zout genomen worden. Een antropoloog uit de jaren dertig, gewapend met tropenpak, zwart-wit camera, een klein legertje vertalers en een brein vol koloniale ideeën begreep lang niet alles van de rituelen en opvattingen van een andere cultuur. (Dat is nu overigens nog steeds ontzettend moeilijk, maar gelukkig kunnen onderzoekers nu bogen op een traditie van honderd jaar veldonderzoek, kritiek en zelfreflectie).

Ten slotte nog een kleine voetnoot: rituelen veranderen, net als culturen. De Asmat deden in de negentiende eeuw aan koppensnellen. Maar dat doen ze inmiddels al lang niet meer. Bovendien zijn culturen niet aan één plaats gebonden, ook al lijkt dat op zo’n mooie Google Maps applicatie misschien wel zo. Mensen migreren, ideeën verspreiden zich, rituelen reizen de wereld rond. In onze geglobaliseerde wereld vind je boeddhistische rituelen in Connecticut en creëren Turkse Nederlanders hun eigen mengelmoes-uitvaartrituelen. Om onze sociale en culturele werkelijkheid echt goed in kaart te brengen, zou je zesduizend miljoen rituelen in een kluwen van miljarden verbindingslijntjes moeten laten zien. Maar probeer dat maar eens overzichtelijk te presenteren.

Voor de kaart gebruikte bronnen:

Ook interessant:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 04 november 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.