Reuzenbeving in aantocht

Morgen, over tien jaar? Niemand weet precies wanneer, maar dat zuid-Californië een flinke aardbeving te wachten staat is zeker. De San Andreas-breuklijn, die van het noorden naar het zuiden van de staat loopt, bouwt namelijk al jaren druk op en die móet ooit vrijkomen. “Het zuiden van de breuk staat klaar voor de volgende superbeving”, stelt onderzoeker Yuri Fialko in Nature.

door

The big one noemen ze hem in Californië: de onvermijdelijke zware aardbeving die het zuiden van de staat moet treffen. Dwars door Californië loopt de San Andreas-breuklijn, waar de Noord-Amerikaanse en Pacifische continentale platen elkaar raken. De platen schuiven volgens Fialko met 25 millimeter per jaar in tegenovergestelde richting, maar de breuklijn zelf beweegt niet. Wrijving tussen de gesteentes houdt het land stil, terwijl de platen alsmaar verderschuiven: ooit wordt de grens van die wrijving bereikt en ontlast de breuklijn zijn opgebouwde spanning in een titanische aardschok.

Luchtfoto van de San Andreas-breuklijn die regelmatig aardbevingen in Californië veroorzaakt.

Fialko gebruikte satellietfoto’s die de Europese ruimtevaartorganisatie ESA de afgelopen 8 jaar van Zuid-Californië maakte en bracht daarmee de beweging van het land rond de breuklijn in kaart. De geofysicus van het Scripps Institute in San Diego denkt dat het land langs de zuidelijke San Andreas-breuk wel zeven tot tien meter is uitgerekt. De regio rond San Francisco is de afgelopen eeuw al opgeschrikt door verschillende bevingen die de stoom van de noordelijke breuklijn haalden, maar in het zuiden is de laatste grote beving zo’n 250 jaar geleden. Komt de opgebouwde kracht in één keer vrij, dan levert dat een aardbeving van 8 of méér op de schaal van Richter. Dat is genoeg om zelfs aardbevingsbestendige gebouwen in de regio te beschadigen.

De grootste platen onder de continenten.
bron: US Geological Survey
Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Star en flexibel

De satellietfoto’s die Fialko gebruikte laten niet alleen zien wat Californiërs eigenlijk al wisten – er komt een reuzenbeving aan – maar brachten ook nieuwe inzichten. Zo blijkt het land aan weerszijden van de San Andreas-breuk op verschillende manieren met de opgebouwde kracht om te gaan. De westelijke rots van de Pacifische plaat is star, terwijl het land van de oostelijke Noord-Amerikaanse plaat juist flexibeler is. “Vroeger dachten we dat de rekbaarheid van het land om een breuklijn heen niet zo veel verschilde”, vertelt geoloog Ray Wheldon van de Universiteit van Oregon aan Nature.

Niet alleen de San Andreas-breuk, ook andere breuklijnen die erop aansluiten bouwen kracht en aardschokrisico op. Zo laat Fialko’s onderzoek zien dat de San Jacinto, die in Zuid-Californië ten westen van de San Andreas loopt, twee keer zo snel spanning opbouwt als aardwetenschappers voorheen dachten. De onderzoeker hoopt dat zijn werk kan helpen het risico van toekomstige bevingen in kaart te brengen en de schade helpt beperken.