Je leest:

Retourtje ruimte

Retourtje ruimte

Auteur: | 19 november 2010

De eerste ruimtetoeristen hebben de aarde al van bovenaf gezien. Commerciële ruimtevaartbedrijven worden groter en belangrijker, en zullen binnenkort misschien zelfs astronauten naar het ISS brengen. Hoe lang duurt het nog voordat een vakantie naar de maan binnen handbereik is?

Dennis tito
Dennis Tito, de eerste ruimtetoerist.
Nasa, vrijgegeven in het publieke domein.

Twintig miljoen dollar had Dennis Tito in 2001 over voor een vakantie van bijna acht dagen. De ruimtevaarttechnicus was zijn hele leven al gefascineerd door de ruimte. Hoewel hij geen astronaut was verdiende hij met zijn consultancybedrijf zoveel geld dat hij een plaatsje aan boord van een Sojoez-raket naar het internationale ruimtestation ISS kon bemachtigen. Aan boord van het station voerde Tito experimenten uit die -naar eigen zeggen- nuttig zouden zijn voor zijn bedrijf. Ondanks scherpe kritiek van onder andere NASA was de eerste toerist in de ruimte een feit. Voor wie maar voldoende geld heeft, zo werd duidelijk, ligt zelfs de ruimte binnen handbereik.

Ss2 wk2 a
Virgin Galactic

Een ruimtereis voor iedereen

Het voorbeeld van Tito werd sinds zijn ruimtevakantie door zes anderen opgevolgd. Niemand betaalde minder dan Tito’s twintig miljoen voor een tripje buiten de dampkring. Een reis naar de ruimte is dus nog lang niet voor iedereen haalbaar. Maar als het aan Richard Branson, de directeur van het Britse bedrijf Virgin, ligt, duurt het niet lang meer voordat ook de gewone mens een ruimtereis kan gaan overwegen.

Branson begon in 2004 het bedrijf Virgin Galactic en is intussen zo ver gevorderd dat de reisjes met zijn ruimtetouringcar Space Ship Two al geboekt kunnen worden. De reisdatum is vooralsnog niet bekend, maar dat heeft 330 mensen er niet van weerhouden om alvast een reservering te maken. De prijs? Tweehonderdduizend dollar. Nog steeds niet vergelijkbaar met een treinreis naar Frankrijk, maar toch honderd keer zo goedkoop als de tickets van de eerste ruimtetoeristen.

Media xl 258178
h3. De ruimte: ook gewoon met KLM Luchtvaartmaatschappij KLM maakte deze maand bekend dat ze een samenwerking aangaat met Space Experience Curaçao, een Nederlands bedrijf dat ruimtereizen wil aanbieden. De reizen zullen 70.000 euro kosten en ongeveer veertig minuten duren, waarvan de reiziger tien minuten in gewichtloze toestand doorbrengt. De vluchten zullen worden uitgevoerd met de Lynx, een tweepersoons-ruimtevliegtuig.
XCOR Aerospace

Space Ship Two en een handvol andere commerciële ruimteschepen die in ontwikkeling zijn, gaan meestal niet heel ver de ruimte in. Een paar rondjes in een lage baan om de aarde zijn nog het meest haalbaar. Het is genoeg om je een tijdje gewichtloos te voelen en om de zon achter onze blauwe planeet op te zien komen.

Maar ruimtetoerisme wordt écht interessant als de schepen hoger komen, bijvoorbeeld in de baan waar het internationale ruimtestation ISS hangt. Hoewel ISS klein en vol en dus ongeschikt voor toeristen is, zou er in een dergelijke baan een ruimtehotel opgehangen kunnen worden. Ruimtetoeristen zouden daar naartoe kunnen vliegen, er een paar dagen kunnen verblijven, en daarna weer terug naar de aarde kunnen worden getransporteerd. Zo wordt een tripje naar de ruimte een echte vakantie.

Een ruimtehotel is nog toekomstmuziek, maar wel voor de nabije toekomst. Hotelmagnaat Robert Bigelow, die rijk werd door zijn keten Budget Hotels of America, werkt hieraan binnen zijn eigen bedrijfje Bigelow Aerospace. Hij heeft al twee experimenten uitgevoerd met uitvouwbare ruimtehotels. Zijn prototypes zijn relatief licht en klein, en kunnen in de ruimte opgeblazen worden tot grotere modules waarin een aantal ruimtetoeristen aangenaam kan verblijven. De twee prototypes hangen in een baan om de aarde, maar zijn nog niet geschikt om daadwerkelijk bewoond te worden. De eerste ruimtesuite waarin wél mensen kunnen verblijven wordt momenteel gebouwd. De Sundancer wordt, als alles volgens planning verloopt, in 2014 de ruimte in geschoten.

Zo werken de opblaasbare ruimtehotels van Bigelow Aerospace.

De weg naar de sterren

Waarom willen zoveel mensen eigenlijk zo graag de ruimte in? Het is er niet comfortabel, gevaarlijk en, zodra je ver van de aarde bent, dodelijk saai. Maar daarmee wordt de spanning van het ontdekken van het onbekende niet minder aantrekkelijk. Ruimtereizigers zijn wat de ontdekkingsreizigers waren in de tijd van Columbus: pioniers, op zoek naar een nieuwe wereld.

Daar komt bij dat onze eigen planeet uitputbaar blijkt. Onze fossiele brandstoffen raken op, we kunnen de zon nog niet goed genoeg beteugelen om in onze behoeften te voorzien en hoe verder onze welvaart stijgt, hoe voller onze kleine blauwe aarde wordt. Ooit komt de dag dat de aarde niet meer groot genoeg is, of simpelweg uitgeput. Voorstanders van de ruimtevaart zoeken een oplossing op andere plaatsen in ons zonnestelsel, zoals Mars, of op een nog te ontdekken planeet of maan in een ander sterrenstelsel.

Shuttle profiles
Nasa, vrijgegeven in het publieke domein

Tot nu toe leek het altijd de taak van overheden van grote landen om de ruimtevaart te ontwikkelen. De Amerikanen en de Russen namen lang het voortouw in de bemande ruimtevaart. Zij brachten mensen naar de maan en beloofden dat Mars zou volgen. Maar dat gaat een stuk langzamer dan gepland. Er is weinig geld beschikbaar en de peperdure ruimtevaart lijdt onder beperkte budgetten. Kort geleden schrapte de Amerikaanse overheid nog een ambitieus programma om terug naar de maan te gaan. De space shuttles die jarenlang astronauten naar het ISS brachten gaan met pensioen en er staat nog geen opvolger klaar.

Iss
ESA, vrijgegeven in het publieke domein

De Russische Sojoez-capsules kunnen nog steeds naar het ISS, maar de kans is groot dat ze binnen enkele jaren concurrentie uit onverwachte hoek gaan krijgen. De commerciële ruimtevaartbedrijven zien namelijk wel brood in raketten die mensen naar een baan om de aarde kunnen vervoeren en als die er eenmaal zijn kunnen professionele astronauten natuurlijk ook een kaartje naar het ISS kopen. Het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf Rocketplane Kistler heeft zelfs al een contract afgesloten om astronauten naar het ISS te gaan vervoeren. Zo wisselen de wetenschappelijke en commerciële ruimtevaart van plaats en worden astronauten ruimtetoeristen met een missie.

Een ijzersterk gestel

Kan iedere rijke toerist eigenlijk zomaar naar de ruimte? De technische achtergrond die echte astronauten nodig hebben kan weliswaar worden ondervangen door een ervaren crew van de tour operator, maar echte astronauten worden geselecteerd op een ijzersterk fysiek gestel en doorlopen een intensief trainingsprogramma dat jaren duurt. Dat is ook wel nodig, want al na een week onder de extreme omstandigheden van gewichtloosheid neemt je hartvolume met tot wel 25% af. Ook je botten hebben flink wat te verduren van de vreemde omstandigheden. Astronauten in het ISS trainen zich suf in de uurtjes dat ze niet aan hun onderzoek werken. Het gaat zelfs zover dat artsen en biologen zich afvragen of het menselijk lichaam wel in staat is een langdurig verblijf in de ruimte te overleven.

Astronauttraining1
De fysieke training van een astronaut duurt 1 tot 12 jaar, afhankelijk van de taken die hij in de ruimte zal moeten uitvoeren.
Nasa, vrijgegeven in het publieke domein

Om astronaut te worden moet je de fysieke test ondergaan die aspirant-piloten afleggen. Daarin worden onder andere je ogen, je evenwicht, je hart en je geestelijke stabiliteit aan een onderzoek onderworpen. Voor een ruimtetoerist zijn niet al die dingen even belangrijk. Slechte ogen zouden bijvoorbeeld geen probleem zijn, tenzij de toerist zelf achter de stuurknuppel van de raket wordt gezet. Echte risicofactoren daarentegen zijn bijvoorbeeld een slechte conditie of hartproblemen. Het is aan de commerciële ruimtevaartorganisaties of ze deze mensen -met alle risico’s van dien- willen vervoeren of niet.

Soyouz
ESA, vrijgegeven in het publieke domein

Een waas van roet

Hoewel talloze mensen dromen van een reisje naar de ruimte kleven er ook sterke bezwaren aan commerciële ruimtevaart. Raketten vliegen immers nog niet op zonne-energie. De uitstoot van raketmotoren is behoorlijk, maar het is niet alleen de hoeveelheid broeikasgassen die klimaatonderzoekers zorgen baart. Recente computersimulaties laten zien dat de raketten grote hoeveelheden roet uit zullen stoten. Vliegtuigen doen dat ook, maar doordat ze laag genoeg vliegen valt het roet in regendruppels op de aardbodem. Roet uit commerciële ruimtevaartuigen hangt hoger in de atmosfeer en zal daar minstens tien jaar blijven hangen.

Een laag roet om de aarde zal zonlicht absorberen, waardoor de hogere lagen van de aardatmosfeer een beetje op zullen warmen. Dat beïnvloedt de luchtstromingen op aarde. Het resultaat daarvan zal een lichte opwarming van de aarde zijn, met name in de poolgebieden. Die temperatuurstijging zal niet immens zijn, hooguit 1°C, maar zelfs een kleine stijging van de pooltemperatuur kan al grote gevolgen voor het klimaat op aarde hebben. En dat is een behoorlijke prijs om een paar uur lang neer te kijken op onze planeet…

Zomervakantie op Mars

Desalniettemin zullen commerciële ruimtereizen naar alle verwachting de komende jaren voor steeds lagere bedragen beschikbaar worden. Voor de prijs van een huis – of misschien zelfs een auto – zou je de unieke ervaring van gewichtloosheid en het onvergetelijke beeld van de aarde vanuit de ruimte zelf mee kunnen krijgen.

Of de maan echter ooit een gangbare vakantiebestemming wordt en een wereldreis binnenkort ook Mars omvat is nog heel onzeker. Als het menselijk lichaam het aankan, de vervuiling van raketten in bedwang kan worden gehouden en de kosten verder omlaag gaan ziet het er goed uit voor de commerciële ruimtevaart. Tot die tijd blijft de unieke ervaring van een trip buiten de dampkring gereserveerd voor de happy few.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 19 november 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.