Je leest:

Procyon schokt sterrenkundigen

Procyon schokt sterrenkundigen

Auteur: | 3 juli 2004

De heldere ster Procyon schokt en trilt totaal niet. Dat hebben Canadese sterrenkundigen aangetoond met Canada’s eerste ruimtetelescoop MOST. De resultaten gaan in tegen al jaren bestaande theorieën over sterbevingen.

Geen trilling, geen schokje, geen ritmisch inkrimpen en uitzetten…Procyon lijkt wel te slapen. Dat zijn de meetresultaten van MOST (Microvariability and Oscillations of STars), een Canadese telescoop die onlangs zijn eerste verjaardag in de ruimte vierde. De satelliet kan de helderheid van sterren ongekend nauwkeurig volgen. Gedurende 32 dagen keek MOST zo’n acht keer per minuut naar de ster Procyon en toonde aan die ster, anders dan de theorie voorspelde, helemaal niet blijkt te pulseren.

MOST is ongeveer zo groot als een stevige reiskoffer. De satelliet werd een jaar geleden gelanceerd aan boord van een aangepaste Russische kernraket. MOST kan helderheidsvariaties van sterren tien keer zo nauwkeurig waarnemen als andere telescopen op aarde of in de ruimte.

“Deze resultaten betekenen dat een hoop van onze oude theorieën over sterren als Procyon op de schopstoel moeten,” zei Jaymie Matthews van de Universiteit van British Columbia. MOST was eigenlijk bedoeld om astroseismologie te bedrijven. Sterren kunnen net als de aarde schokgolven vertonen. Net als de details van aardbevingen iets zeggen over het binnenste van de aarde, vertellen sterbevingen iets over de binnenkant van sterren.

Procyon, een ster waarvan sterrenkundigen altijd dachten dat hij zeker zou pulseren en bevingen zou kennen, blijkt nu muisstil in de ruimte te hangen. De ster lijkt op de zon, al is hij wat zwaarder en verder in zijn leven. Volgens theorieën over de bouw van sterren hoort een ster als Procyon ritmisch te pulseren; ietsje groter, ietsje kleiner, enzovoorts. MOST liet zien dat Procyon een flat-liner is: geen enkele pulsatie waar te nemen. Hoewel de theorieën van sterbouw dat volgens Matthews en de zijnen toe lijken te staan, gingen sterrenkundigen er in de afgelopen 20 jaar altijd vanuit dat Procyon-achtigen wél ritmisch in- en uitzetten. Die pulsen zouden dan bevingen in de ster veroorzaken.

Procyon maakt deel uit van de Winter Triangle, de driehoek tussen de heldere sterren Betelgeuse (sterrenbeeld Orion), Sirius (Grote Hond) en Procyon (Kleine hond).

Plannen omgooien dus. Want de kans bestaat dat andere sterren op het verlanglijstje van de astroseismologen óók geen bevingen vertonen. Daarom moeten de wetenschappers nog eens goed kijken naar hun apparatuur en onderzoeksprogramma’s. Die werden namelijk opgesteld met trillende en schokkende sterren in het achterhoofd.

Ondertussen gaat MOST vrolijk door met onderzoek. De satelliet is zó nauwkeurig, dat sterrenkundigen er planeten rond andere sterren mee gaan zoeken. Als zo’n planeet voor zijn ster langstrekt, schijnt die net iets minder helder dan normaal. De onderzoekers hopen zelfs atmosferische samenstelling en bijvoorbeeld de aanwezigheid van wolken af te kunnen leiden. Matthews: “Alsof je het weerbericht voor een planeet buiten het zonnestelsel opstelt.”

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 03 juli 2004

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.