Je leest:

Poetsvis straft partner voor eigen gewin

Poetsvis straft partner voor eigen gewin

Auteur: | 8 januari 2010

Mannelijke poetsvissen straffen hun vrouwelijke partners voor slecht gedrag waar zij zelf niet direct hinder van ondervinden. Zijn deze visjes dan zo behulpzaam? Nee hoor, zij straffen uiteindelijk toch voor eigen gewin.

Poetsvissen vormen een zwemmende schoonmaakploeg. In de natuur helpen zij andere vissen door kleine parasieten van het lichaam af te eten. Poetsvissen nemen echter liever een hapje van de slijmvliezen van de ‘klant’. De vis die voor een schoonmaakbeurt komt, pikt dit gedrag niet en zwemt vaak meteen weg. Poetsvissen werken alleen of in paartjes (man en vrouw). Het is opvallend dat de poetsvissen die in paartjes werken een betere service verlenen dan de vissen die alleen schoonmaken.

Agressieve achtervolging

In een laboratoriumexperiment ontdekte de Britse biologe Nichola Raihani hoe dat komt. Om de ‘klant’ na te bootsen creëerde Raihani een voederplek met standaard visvlokken en garnalen. Poetsvissen eten wel visvlokken, maar hebben een duidelijke voorkeur voor garnalen. In het experiment zijn visvlokken te vergelijken met de parasieten op het lichaam van een andere vis en garnalen met de slijmvliezen van de ‘klant’. Elke keer als een poetsvis een garnaal opeet, verdwijnt de complete voederplek.

Een paartje poetsvissen druk in de weer bij het schoonmaken van een andere vis.
Gerry Allen

Binnen een paartje zullen zowel man als vrouw proberen zo veel mogelijk voedsel te bemachtigen. Wanneer een vrouwtje een garnaal eet, gebeurt er iets bijzonders. Het mannetje straft zijn vrouwelijke partner door middel van een agressieve achtervolging. Als de voederplek weer terugkomt, is het gestrafte vrouwtje minder geneigd om nog eens een garnaal te eten. Op die manier voorkomt het mannetje dat de voederplek weer verdwijnt en kan hij ongestoord zijn maaltijd naar binnen happen.

Tasjesdief

Raihani denkt dat het in de natuur net zo werkt. Als een vrouwtje de vis die voor een schoonmaakbeurt komt op de verkeerde plaatsen bijt, grijpt het mannetje in. Niet om de ‘klant’ van deze slechte bediening te verlossen, maar om zijn eigen eten veilig te stellen.

Volgens de biologe zeggen deze resultaten ook iets over behulpzaam gedrag bij andere diersoorten. In een interview voor vakblad Science geeft zij het volgende voorbeeld: “Zelfs mensen straffen voor eigen gewin, zoals in de situatie waarin een voorbijganger een tasjesdief aanhoudt. De voorbijganger wordt zelf niet getroffen door het gedrag van de dief. Hij is toch bereid te investeren in het straffen ervan, bijvoorbeeld omdat dat goed is voor zijn imago.” Waarschijnlijk is écht behulpzaam gedrag heel zeldzaam.

Bronnen

Punishers benefit from third-party punishment in fish (Nichola Raihani e.a.), Science, 8 januari 2010

Zie ook

Straffen is liefdadigheid (Kennislinkartikel van Bionieuws)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 08 januari 2010

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.