Je leest:

Piramidevormige putjes onder de microscoop

Piramidevormige putjes onder de microscoop

Auteur: | 27 februari 2009

In microscopisch kleine putjes met de vorm van een omgekeerde piramide bekijken Amerikaanse wetenschappers voor het eerst micro-organismen in 3D. Dankzij de spiegelwandjes in het putje zien onderzoekers de eencelligen van maar liefst vijf kanten tegelijk. De onderzoekers verwachten dat hun piramidevormige putjes binnenkort veel worden gebruikt in laboratoria naast de klassieke dekglaasjes.

Waarschijnlijk heb je het tijdens de biologielessen wel eens gedaan: met een microscoop gekeken naar boomblaadjes en waterdruppels. Door een lens die alles tweehonderd keer vergroot gaat er een hele wereld van bladnerven, bacteriën en plantencellen voor je open. In het lab gebruiken wetenschappers dezelfde microscopen, maar dan ietsje sterker, om bijvoorbeeld naar levende cellen te kijken. Maar de wetenschappers zijn gefrustreerd door iets wat jou op school misschien ook al opviel. De microscoop geeft alleen maar een plat, tweedimensionaal beeld.

Nu komen wetenschappers van de Amerikaanse Vanderbilt Universiteit met een even simpele als briljante oplossing. Ze bouwden een microscopisch kleine kamer in de vorm van een omgekeerde piramide, behangen met spiegelwanden. Stel je voor: je zit in zo’n kamertje, en een reus haalt het plafond eraf om je te bekijken. De reus ziet jou niet alleen van bovenaf, maar van alle kanten tegelijk dankzij de schuine spiegelwandjes. Dat is precies de manier waarop de Amerikaanse wetenschappers cellen en bacteriën in 3D bekijken. Ze verwijderden het topje van de piramide zodat de cellen en bacteriën niet in de punt vast komen te zitten. De piramidevormige kamertjes geven een micro-organisme net genoeg ruimte om zich van het ene naar het andere wandje te verplaatsen.

In de bovenste afbeelding ligt een plaatje met microscopische piramidevormige putjes naast een Amerikaans dubbeltje. De putjes zijn uitvergroot in de onderste afbeelding. De putjes hebben de vorm van een omgekeerde piramide waarvan de punt is afgehakt. Elk putje is behangen met spiegelend goud of platina en is ongeveer zo breed als een menselijke haar. Op het inzetje zijn de gebruikelijke dekglaasjes zichtbaar. Het voorwerp dat je wilt bekijken stop je tussen de twee glaasjes en leg je onder de lens van de microscoop. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Peulenschil

Tot nu toe hebben de Amerikanen twee processen in 3D bekeken: celdeling en de zwembeweging van een eencellig diertje. Dit is nog nooit op deze manier gezien en levert dus een schat aan nieuwe informatie op. Zo zagen de wetenschappers precies hoe draden vanaf de buitenkant van een cel naar het midden toe bewogen toen de cel zich klaarmaakte om te gaan delen. Ook mat één van de wetenschappers het volume van een gistcel. Normaal gesproken een lastige klus als je de cel alleen tweedimensionaal ziet, maar als je drie dimensies tot je beschikking hebt is het een peulenschil.

Een foto van een korreltje stuifmeel van een zonnebloem. De piramidevormige putjes maken het mogelijk om het korreltje van vijf kanten tegelijk te bekijken. Het middelste rondje is het bovenaanzicht.

Klassiek

Met de piramidevorm is het mogelijk een object van vijf kanten tegelijk te bekijken. Maar de wetenschappers gaan nog veel verder. Zo hebben ze bij wijze van experiment al een buisje bijgeschaafd zodat het aan de binnenkant een zeshoekige cilinder is. Zes hoeken geeft de wetenschappers maar liefst zeven plaatjes van het object: zes van de spiegelwandjes en eentje van bovenaf. De onderzoekers verwachten dan ook dat hun techniek al snel standaard zal worden gebruikt in laboratoria naast de klassieke dekglaasjes. “De putjes kunnen heel goedkoop worden gemaakt, in tegenstelling tot andere technieken voor 3D microscopie”, vertelt Kevin Seale, één van de onderzoekers. “Dat maakt de techniek zo ontzettend boeiend.”

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 27 februari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.