Je leest:

Per schip Charles Darwin achterna

Per schip Charles Darwin achterna

Auteur: | 1 september 2009

In de negentiende eeuw voer Charles Darwin aan boord van het schip Beagle de wereld rond. Op die reis legde hij de basis voor zijn evolutietheorie ‘On the Origin of Species’. In het Darwinjaar gaan tientallen wetenschappers en kunstenaars aan boord van de klipper Stad Amsterdam en bezoeken opnieuw de plaatsen waar Darwin onderzoek deed. Een multimediaal project van de VPRO en de Vlaamse VRT waaraan iedereen kan meedoen.

Programmamaker Hans Fels (met witte trui).
Willemien Groot

VPRO-programmamaker Hans Fels droomde er 25 jaar geleden al van diezelfde reis te maken en er een documentaire van te maken. Toen was dat technisch onhaalbaar, maar met de komst van internet en satellietverbindingen gaat die droom alsnog in vervulling.

De klipper Stad Amsterdam in de haven van Oostende.
Willemien Groot

Ditmaal staat niet de vraag over de oorsprong der soorten centraal, maar hun toekomst. “Ik wil weten of onze angst dat wij aan onze eigen ondergang werken, door de opwarming van de aarde te veroorzaken en de regenwouden te kappen, terecht is”, zegt eindredacteur Lex Runderkamp. “Misschien hebben we te weinig vertrouwen in de vernuftigheid in de mens, en kunnen we ondanks de problemen nog lange tijd op aarde rondlopen.” Iedereen mag zich actief met het project bemoeien. “Elk onderwerp heeft zijn specialisten en die willen we onderweg tegenkomen."

Eindredacteur Lex Runderkamp (geheel rechts).
Willemien Groot

Logistieke nachtmerrie

De komende acht maanden reist de klipper Stad Amsterdam de wereld over. Van Brazilië naar Patagonië, naar de Galapagoseilanden, de Stille Zuidzee en Australië. Wetenschappers hebben hun eigen laboratorium aan boord. Er is ook een studio om de radio- en televisieprogramma’s te maken. En er is een permanente stroom van berichten, filmpjes en foto’s via de Beagle-website, Facebook, Flickr en Twitter. Met de expeditie is in totaal zo’n 12 miljoen euro gemoeid.

Je moet geen last hebben van hoogtevrees..
Willemien Groot

Een logistieke nachtmerrie, verzucht Runderkamp. “Het zal ongetwijfeld een keer voorkomen dat we een compilatie van de voorgaande afleveringen uitzenden omdat de verbinding met het schip niet tot stand kwam. Er zijn plekken op aarde waar de satellietdekking onzeker is.” Alsof de Stad Amsterdam aan de achterkant van de maan terechtkomt, zonder contact met de aarde. Zelfs aan de vooravond van vertrek weigeren de twee satellietschotels dienst. Technici doen verwoede pogingen ze aan de praat te krijgen.

Biologe Sarah Darwin aan de boord van de Stad Amsterdam.
Willemien Groot

Sarah Darwin

Charles Darwin vertrok 178 jaar geleden uit Devonport, het tegenwoordige Plymouth, voor een reis van vijf jaar over de wereldzeeën. Zijn reis duurde van 1831 tot 1836. Onderweg verzamelde hij planten en dieren, maakte tekeningen en noteerde nauwkeurig wat hij onderweg zag. Van inheemse leefgewoonten tot de geuren van de plaatsen die hij bezocht. Hij legde zijn ervaringen vast in twee boeken: ‘The Voyage of the Beagle’ en – ruim twintig jaar later – zijn wereldschokkende meesterwerk ‘The Origin of Species’, waarin hij zijn evolutietheorie uiteenzette.

Hoofdpersonen in het project Beagle, in het kielzog van Darwin zijn de Vlaamse evolutiebioloog Dirk Draulans en biologe Sarah Darwin, achterachterkleindochter van de beroemde Charles. De afgelopen negen maanden heeft ze nauwelijks aan iets anders kunnen denken. “Ik hoop dat ik in staat ben alles te bekijken met zijn negentiende eeuwse blik en tegelijkertijd mijn 21ste eeuwse wetenschappelijke kennis te gebruiken”, zegt zij.

Het zeilen van de klipper is nog handwerk.
Willemien Groot

Niet alleen om eigen onderzoek te doen, maar ook om haar betovergrootvader beter te begrijpen. “Hij leefde vijf jaar op een schip onder omstandigheden die hem totaal vreemd waren. Hij was pas 22 jaar oud toen hij vertrok, net van de universiteit", zegt zij. Toen hij terugkeerde naar Engeland, wilde iedere wetenschapper hem ontmoeten. Hij heeft onderweg enorme veranderingen doorgemaakt.”

Vertrek uit de haven van Oostende.
Willemien Groot

Voorspellingen

Na Al Gore’s klimaatfilm ‘An Inconvenient Truth’ lijkt het alsof de mens aan de vooravond van zijn ondergang staat. De milieubeweging slaat steeds vaker alarm. Ondertussen vliegen beleidsmakers elkaar in de haren over de noodzaak van harde klimaatmaatregelen. Geeft de expeditie definitieve antwoorden? “We hebben niet de pretentie dat we na een jaar weten of de aarde blijft bestaan”, zegt Lex Runderkamp. “Het Beagle-project is hopelijk wel een aantrekkelijk manier om de schoonheid van de planeet te laten zien en de vernuftigheid van de mens.” Ook Sarah Darwin waagt zich niet aan een voorspelling: “Vraag me dat over acht maanden maar, als we terug zijn.”

Tot over acht maanden.
Willemien Groot

Volg de reis:

De reis van de klipper Stad Amsterdam is rechtstreeks te volgen via de website van de VPRO: Beagle: in het kielzog van Darwin. De reis is van uur tot uur te volgen via Google Maps. De televisieprogramma’s worden vanaf 16 september ook uitgezonden via BVN-tv.

Beluister de reportage:

Vertrek Stad Amsterdam

Dit artikel is een publicatie van Radio Nederland Wereldomroep (RNW).
© Radio Nederland Wereldomroep (RNW), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 september 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.