Je leest:

Meer realisme, minder symboliek in grottekeningen

Meer realisme, minder symboliek in grottekeningen

Auteur: | 7 november 2011

Een internationaal team van wetenschappers heeft door middel van DNA-onderzoek aan fossiele overblijfselen van prehistorische paarden vastgesteld dat de dieren die getekend zijn op rotswanden ook daadwerkelijk in de omgeving leefden. Het onderzoek ondersteunt het idee dat de prehistorische mens zijn natuurlijke omgeving probeerde af te beelden. De resultaten zijn gepubliceerd in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences.

Een grottekening die in het bijzonder vragen opriep bij onderzoekers is die van een gevlekt paard in de grot in het Zuid-Franse Pech-Merle. De tekening – die tussen de 25.000 en 26.000 jaar oud is – lijkt op een paard dat tegenwoordig bekend staat als het Appaloosa-ras. Veel prehistorici waren echter van mening dat deze Appaloosa-paarden in de pre-historie niet voorkwamen. De genmutatie die zorgt voor de gevlekte vacht zou zich pas op een veel later moment hebben ontwikkeld.

Small
Rotstekening van een gevlekt paard in de Zuid-Franse grot bij Pech-Merle. Door het vreemde vlekkenpatroon dachten veel onderzoekers dat de tekening een droom of visioen uitbeeldde.
French Ministry of Culture and Communication, Regional Direction for Cultural Affairs, Rhône-Alpes region, Regional Department of Archeology.

Prehistorici stelden daarom voor dat de tekeningen van gevlekte paarden een symbolische of abstracte betekenis moesten hebben. Omdat de vlekken zich zowel op als rondom de getekende paarden bevinden werden deze veelal in verband gebracht met uitbeeldingen van menselijke dromen of visioenen van de dieren. De tekening van het gevlekte paard in de grot van Pech-Merle ondersteunde de theorie dat de prehistorische mens niet alleen zijn natuurlijke omgeving afbeeldde, maar ook in staat was tekeningen te maken die een diepere abstracte betekenis hadden.

Onderzoekers hebben nu aan de hand van DNA uit fossielen de kleur van de vacht van 31 prehistorische paarden achterhaald. Bij vier DNA-monsters uit het Pleistoceen en twee uit de Bronstijd werd het gen aangetroffen dat voor een gevlekte huid zorgt. De fossielen zijn afkomstig uit zowel West- als Oost-Europa.

Natuurgetrouw

De andere onderzochte DNA-monsters waren afkomstig van bruine, rode en zwarte paarden. Het DNA-onderzoek heeft hiermee voor het eerst aangetoond dat alle paardenrassen die op prehistorische grottekeningen in Zuid-Franse grotten afgebeeld zijn ook daadwerkelijk in die tijd hebben rondgelopen. Door deze conclusies lijkt het er sterk op dat het waarschijnlijk is dat de prehistorische mens natuurgetrouwe afbeeldingen maakte van wat hij in zijn eigen omgeving zag.

Small
Rotstekening van verschillende kleuren paarden in de grot van Chauvet, eveneens in Zuid-Frankrijk.
French Ministry of Culture and Communication, Regional Direction for Cultural Affairs, Rhône-Alpes region, Regional Department of Archeology.

‘Dit geldt in ieder geval voor de grottekeningen van wilde paarden, inclusief die merkwaardige gevlekte exemplaren,’ aldus Michi Hofreiter die als bioloog deel uitmaakt van het onderzoeksteam. ‘Mogelijk bevatten dergelijke pre-historische tekeningen veel minder symboliek dan we altijd dachten.’

Nu het raadsel van het gevlekte paard in de grote van Pech-Merle lijkt opgelost, hopen de onderzoekers de inzichten te kunnen gebruiken om ook andere grottekeningen beter te kunnen interpreteren. Als de prehistorische mens optekende wat hij om zich heen waarnam geven de oude kunstwerken een waardevolle kijk in hoe de fysieke leefwereld van onze verre voorvaderen eruit zag.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 07 november 2011

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.