Je leest:

Ouderen zijn ‘eerlijker’ over vooroordelen

Ouderen zijn ‘eerlijker’ over vooroordelen

Auteur: | 18 december 2008

Steeds weer blijkt uit wetenschappelijk onderzoek dat ouderen racistischer zijn dan jongeren. Maar dat verschil is slechts oppervlakkig, ontdekten drie psychologen: je onbewuste vooroordelen blijven je hele leven hetzelfde. Ouderen zijn gewoon slechter in het in toom houden van hun onderbewustzijn.

Racisme komt onder ouderen meer voor dan onder jongeren. Lang dachten wetenschappers dat dit kwam door een verschil in hun ervaringen. Zo hebben veel bejaarden de Tweede Wereldoorlog nog meegemaakt, en zijn vooral Amerikaanse vijftigplussers opgegroeid in een wereld waarin over hun zwarte medeburgers weinig goeds werd gezegd en geschreven. Bovendien zijn ouderen gemiddeld minder hoog opgeleid dan de jongeren van nu.

Toch zijn deze factoren niet de oorzaak van het fenomeen dat racisme toeneemt met de leeftijd. Dat ontdekte de psychologe Karen Gonsalkorale toen ze samen met twee collega’s 15.752 witte Amerikanen op hun onbewuste vooroordelen testte. De deelnemers – van elf jaar oud tot boven de zeventig – bleken onder de oppervlakte allemaal even racistisch te zijn: er was geen leeftijdseffect. Het enige verschil tussen de jonkies en de ouderen was dus dat de ouderen – waarschijnlijk zonder het zelf te weten – hun racistische meningen minder goed wisten te verbergen.

Zo’n 80-90% van de Amerikanen – wit én zwart – associeert een zwarte man onbewust niet met een vredig tafereeltje zoals hiernaast, maar met geweld. Zelfs de bekende burgerrechtenactivist Jesse Jackson heeft er last van, getuige het beroemde citaat: “There is nothing more painful for me at this stage in my life, than to walk down the street and hear footsteps and start thinking about robbery—and then look around and see somebody white and feel relieved.”

Even de mening van je onderbewustzijn vragen

Gonsalkorale en co gebruikten een implicit association test (IAT) om bij hun deelnemers de onbewuste meningen over ras te meten. Bij deze test zit je achter een computer en moet je heel snel woorden aan elkaar koppelen, bijvoorbeeld ‘afro-Amerikaan’ en ‘geweld’. Dat moet zo snel, dat je geen tijd hebt er goed over na te denken. Maar als de combinatie bij je onderbewustzijn past (zoals ‘voetbal’ en ‘Van Basten’) dan maak je die koppeling sneller dan wanneer iets niet bij elkaar past (zoals ‘voetbal’ en ‘ballerina’). Op die manier kunnen psychologen er achter komen wat iemand ergens écht van vindt. Die onbewuste vooroordelen bepalen namelijk veel meer je gedrag dan je bewuste houding.

Ons hele leven even racistisch van binnen

Eerder bleek al uit een IAT-onderzoek van Andrew Scott Baron en Mahzarin R. Banaji dat impliciete vooroordelen over ras al bij jonge kinderen vanaf zes jaar bestaan. Die kinderen zijn dan nog zo jong, dat ze niet begrijpen dat het politiek incorrect is om daar ook voor uit te komen. Tegen de tijd dat ze tien zijn is begrijpen ze dat al beter, en zodra ze volwassen zijn geeft de meerderheid desgevraagd aan helemaal niet racistisch te zijn. Hun IAT-score blijft echter al die tijd hetzelfde, zelfs – zo blijkt nu – tot op hoge leeftijd. Hoe racistisch we van binnen zijn verandert dus ons hele leven niet, alleen wat we erover zeggen.

Karen Gonsalkorale en haar collega’s zullen hun onderzoek presenteren in het vakblad Journal of Experimental Social Psychology onder de titel ‘Aging and Prejudice: Diminished Regulation of Automatic Race Bias Among Older Adults’.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 18 december 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.