Je leest:

Oudere vader, meer mutaties

Oudere vader, meer mutaties

Auteur: | 23 augustus 2012

Bij kinderen met een vader van 40 jaar of ouder komen meer nieuwe DNA-mutaties voor dan bij kinderen met een jongere vader. Die stijging van het aantal mutaties verhoogt wellicht het risico op ziekten als autisme en schizofrenie.

Dat schrijven Augustine Kong en haar collega’s van de universiteit van Reykjavik deze week in vakblad Nature. Zij zochten naar mutaties in het DNA van 78 IJslandse kinderen en hun beide ouders. In het DNA van een kind komen gemiddeld ongeveer zestig nieuwe mutaties voor. Nieuw wil zeggen dat die mutaties niet terug te vinden zijn in het DNA van één van de ouders.

Hoe ouder de vader, hoe meer nieuwe mutaties er aanwezig zijn in het DNA van het kind.
Wikimedia Commons

Maar Kong ontdekte een duidelijk verschil in het aantal nieuwe mutaties bij kinderen met een jonge en kinderen met een wat oudere vader. Bij een kind van een vader van twintig jaar komen gemiddeld ongeveer 25 nieuwe mutaties voor. En bij een kind van een vader van veertig jaar ligt dat aantal op 65. Dat betekent dat er voor elk extra levensjaar van de vader twee nieuwe mutaties bijkomen bij het kind.

De leeftijd van de moeder is niet van invloed op het aantal nieuwe mutaties bij het kind. Gemiddeld gezien is de moeder, ongeacht haar leeftijd, verantwoordelijk voor vijftien van die mutaties. Kong kan gemakkelijk verklaren waar dat verschil vandaan komt. Een eicel wordt één keer aangemaakt en deelt daarna niet meer. Sperma, daarentegen, wordt voortdurend geproduceerd en deelt zich dus razendsnel. En hoe vaker een cel deelt, hoe groter de kans op het ontstaan van nieuwe mutaties.

Kleine kans

Maar hoe erg is het nou eigenlijk dat oudere vaders hun kind opzadelen met meer mutaties? Ook daar heeft Kong een inschatting van gemaakt. Bij mensen is ongeveer tien procent van de nieuwe mutaties die ontstaan schadelijk. Een kind van een jongere vader krijgt dus twee schadelijke mutaties mee, en een kind van een oudere vader ongeveer zes. De meeste van deze mutaties hebben op zichzelf een mild effect, maar kunnen in combinatie ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid.

Oudere moeders hebben een grotere kans op chromosoomafwijkingen bij het kind dan jonge moeders.
Wikimedia Commons

Aangezien kinderen van oudere vaders meer schadelijke mutaties mee krijgen, is de kans ook groter dat daar een verkeerde combinatie tussenzit. En dus hebben kinderen van oudere vaders volgens Kong meer kans op ziekten als autisme, schizofrenie en dyslexie: “Recent is ontdekt dat nieuwe mutaties een grote rol spelen bij het ontwikkelen van zulke hersenaandoeningen. En nu we weten dat oudere vaders meer van zulke mutaties aan hun kinderen doorgeven, kunnen we ook verklaren waarom bijvoorbeeld autisme steeds vaker voorkomt”.

Volgens geneticus Darren Griffin hoeven oudere vaders zich echter niet zo’n zorgen te maken. In een reactie aan Nature laat hij weten: “Ons complete DNA bevat drie miljard letters. Of er daar nou 25 of 65 van veranderen, de kans op afwijkingen blijft heel erg klein. Wat dat betreft blijft de leeftijd van de vrouw bij conceptie toch veel belangrijker. Bij oudere vrouwen is de kans op chromosoomafwijkingen namelijk groter. En die afwijkingen hebben, in tegenstelling tot mutaties, altijd effect op de gezondheid van het kind”.

Bronnen:

  • Augustine Kong e.a., Rate of the novo mutations and the importance of father’s age to disease risk, Nature 488 (471 – 475), 23 augustus 2012
  • Alexey Kondrashov, The rate of human mutation, Nature 488 (467 – 468), 23 augustus 2012
Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 23 augustus 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.