Je leest:

Oude opwarming lijkt op moderne broeikaseffect

Oude opwarming lijkt op moderne broeikaseffect

Auteur: | 17 juni 2005

Koolstofdioxide maakte 55 miljoen jaar geleden de zee zuur. Nu gebeurt hetzelfde, stellen Nederlandse klimaatwetenschappers.

Twee deels Nederlandse publicaties in Science en Nature van deze week laten zien hoe 55 miljoen jaar geleden een enorm broeikaseffect ontstond door het vrijkomen van 5.000 gigaton koolstofdioxide in de atmosfeer. Een les voor het heden, want de verbranding van alle bekende voorraden fossiele brandstoffen zal de komende driehonderd jaar zo’n 4.500 gigaton CO2 in de lucht brengen. Het broeikaseffect op de overgang van het Paleoceen naar het Eoceen leidde in de tropen tot een temperatuurstijging van 4 graden, op hogere breedtegraden werd het zo’n 6 tot 8 graden warmer.

Paleoceanograaf Dick Kroon van de Vrije Universiteit Amsterdam is betrokken bij beide artikelen, net als bioloog Appy Sluijs en geoloog Lucas Lourens van de Universiteit Utrecht. Kroon ziet het onderzoek vooral als waarschuwing voor de huidige global warming. ‘Man, je bent hartstikke gek, zeggen mensen als ik begin over het broeikaseffect van 55 miljoen jaar geleden. Wat heeft dat met het heden te maken? Maar de hoeveelheden CO2 die in de atmosfeer terecht komen, zijn ongeveer gelijk. Dat is het aardige, we gaan nu zo idioot om met CO2 dat we de situatie van toen nabootsen.’

Het Science-artikel draait om de analyse van boorkernen uit de bodem van de Atlantische Oceaan, daarin troffen de onderzoekers een carbonaat-arme kleilaag aan. Het carbonaat is 55 miljoen jaar geleden opgelost in een verzurende oceaan. De mate van verzuring, te berekenen via het ‘carbonaatverlies’, is alleen te verklaren door een enorme hoeveelheid CO2 in de atmosfeer. Koolstofdioxide lost vervolgens op in water en reageert dan tot het zure waterstofcarbonaat (H2CO3).

Methaanijs

De vraag is waar de koolstofdioxide vandaan komt en hoe de uitstoot veroorzaakt is. Volgens de auteurs is smeltend methaanijs uit de oceaanbodem de meest waarschijnlijke koolstofbron. Het is in de huidige wereld een van de weinige plaatsen waar zich zoveel koolstof bevindt (methaan reageert vervolgens in de atmosfeer met zuurstof tot CO2 en water).

De ‘trigger’ van de CO2 -uitstoot is onderwerp van een artikel in Nature van deze week, dat gebaseerd is op dezelfde boorkernen en waar dezelfde drie Nederlanders aan meewerken. De auteurs wijten het aan de variërende stand van de aardas en de afstand aarde-zon. Deze ‘astronomische pacemaker’ veroorzaakt periodiek een combinatie van zeer hete zomers en koude winters. Dat heeft geleid tot het vrijkomen van methaan en opwarming van het klimaat. Hoe precies, is nog onbekend, maar het betekent wel dat komeetinslagen en vulkaanuitbarstingen afgedaan hebben als oorzaak van het broeikaseffect.

Bijzonder is verder dat er zo’n 50 miljoen jaar geleden niet slechts één periode van global warming is geweest, maar meerdere. Verbeterde boortechnieken, waarbij de boorkern intact blijft, laten in een tijdsbestek van miljoenen jaren verschillende kalk-arme kleilaagjes zien. Die laagjes corresponderen met een broeikaseffect en zijn te herleiden tot uitschieters van de astronomische pacemaker.

Maar voor het huidige broeikaseffect is de mens verantwoordelijk. Kroon waarschuwt nogmaals: ‘55 Miljoen jaar geleden verdween een groot deel van het kalkachtige bodemleven, zoals foraminiferen, uit de oceaan. De organismen konden in het zure water hun kalkskeletjes niet meer maken. Het oceaansysteem is tegenwoordig anders, we hebben ijskappen en oceaanstromen lopen anders. Maar we verwachten deze eeuw al een opwarming van gemiddeld 2 graden, voor Groenland is dat minstens het dubbele. En als Groenland smelt zal het minder zonlicht terugkaatsen, daardoor zal de temperatuur alleen maar verder stijgen.’

Dit artikel is een publicatie van Bionieuws.
© Bionieuws, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 juni 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.