Je leest:

Oud supercontinent in tweeën

Oud supercontinent in tweeën

Auteur: | 30 april 2008

Nieuw onderzoek wijst uit dat het oercontinent Gondwanaland eerst in tweeën brak in plaats van in meerdere stukken. Gondwanaland was een supercontinent op het zuidelijk halfrond van 210-180 miljoen jaar geleden. Het bestond uit onder andere Zuid-Amerika, Antarctica, Australië en India.

Plaattektoniek is de theorie van het uiteen, langs, en naar elkaar toe bewegen van aardplaten. De oorspronkelijke positie van de continenten was dus ook compleet anders. Van 210 – 180 miljoen jaar lag er een supercontinent op het zuidelijk halfrond: Gondwanaland. Dit oercontinent bestond voornamelijk uit het huidige Zuid-Amerika, Antarctica, Australië en India. Volgens nieuw onderzoek brak dit supercontinent niet meteen op in vele kleine continenten, maar eerst in twee grotere continenten. Dit schrijven twee onderzoekers uit Londen en Bremerhaven in Geophysical Journal International.

Pangea

Gondwanaland was al groot maar was van 250-210 miljoen jaar geleden onderdeel van een nóg groter continent: Pangea. Dit continent bevatte alle huidige continenten. Rond 210 miljoen jaar geleden brak Pangea uiteen in het noordelijke Laurasië (Noord-Amerika, Azië en Europa) en Gondwanaland.

De positie van Laurasië en Gondwanaland rond 200 miljoen jaar geleden, aan het einde van de geologische Trias periode. Bron: USGS

Splitsing Gondwanaland

Ook Gondwanaland bleef niet gespaard en werd vanaf 183 miljoen jaar geleden door moeder aarde in meerdere stukken gebroken. Hoe dat precies is gebeurd, is onderwerp van wetenschappelijk debat. Eerdere modelberekeningen lieten zien dat Gondwanaland snel uiteenviel in kleinere continenten. Dit blijkt niet het geval volgens nieuw onderzoek. Eerst brak Gondwanaland uiteen in Afrika/Zuid-Amerika en Antarctica/India/Australië. Pas 30 miljoen jaar later splitsten deze twee continenten zich verder.

Om tot de tweedeling van Gondwanaland te komen, hebben de onderzoekers breukzones van de aardkorst in de Riiser-Larsen zee bij Antarctica en in Mozambique onderzocht. Ook magnetisme- en zwaartekrachtberekeningen speelden een cruciale rol. Volgens de onderzoekers wordt de aardkorst van zo’n supercontinent zo dik ten opzichte van die in de oceanen, dat het supercontinent bezwijkt onder zijn eigen gewicht. Een tweedeling is het gevolg.

Gondwanaland breekt op. Madagaskar maakt zich uiteindelijk los en beweegt met Afrika mee. Datzelfde geldt voor Mozambique, het kleinere eiland ten zuidwesten van Madagaskar. Mozambique sloot zich uiteindelijk aan op Afrika. Bron: Graeme Eagles. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Ook tegenwoordig staan er continenten op breken. Afrika wordt in de toekomst opgesplitst in een oostelijk en westelijk deel. Ook IJsland breekt. Omdat deze splitsing zeer langzaam (tot centimeters per jaar) is, zal de mens er niet veel van merken. Wél van de gevolgen zoals aardbevingen en vulkaanuitbarstingen.

Referentie:

Eagles, G. & König, M., 2008. A model of plate kinematics in Gondwana breakup. Geophysical Journal International 173: 703-717.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 30 april 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.