Je leest:

Oranjegekte

Oranjegekte

Auteur: | 30 mei 2008

De oranje hoeden en vlaggetjes komen de kast weer uit. Voetbaltoernooien blijken niet zomaar simpel vermaak te zijn, maar een belangrijk middel om onze gevoelens van nationale identiteit vorm te geven.

Al weken liggen de winkels vol met oranje brulshirts, trom-petten en welpies. Ook twee jaar geleden begon de Oranjegekte al ver voor het WK. ‘Klaas-Jan Huntelaar op de voorpagina van het NRC Handelsblad. En dat terwijl hij niet eens mee gaat!’ roept Maarten van Rossum verontwaardigd uit. Voor sommigen is de Oranjegekte één groot feest, voor anderen een reden om radio en televisie zoveel mogelijk uit te laten. Hoe dan ook, Oranje laat ons land niet onberoerd.

De invloed van Oranjevoetbal mogen we niet onderschatten, stelt de Britse auteur van het boek Briljant Oranje, David Winner. Volgens Winner is het Nederlandse voetbal een onmisbaar onderdeel van onze nationale identiteit geworden. Door het voetbal vinden mensen een krachtige nieuwe manier om hun nationale gevoelens uit te drukken in een tijd van globalisering en Europeanisering.

De cover van het boek Briljant Oranje van David Winner

Inhaalnationalisme

In de voetbalverslaggeving zie je die nadruk op onze nationale identiteit terug. Voetbal wordt over de hele wereld vaak in oorlogstermen verslagen. Gevecht, strategie, tactiek, aanval, verdediging, overwinning en nederlaag zijn veel gebruikte termen in de voetbalverslaggeving. Maar de manier waarop die oorlogsmetafoor wordt ingezet, is nationaal bepaald. Hoogleraar populaire cultuur Liesbet van Van Zoonen geeft hier een sprekend voorbeeld van. In De Telegraaf uit 1974 staat ‘Terwijl het vaderlandse legioen tegen het bizarre decor van donder en bliksem helse slagregens de zilvervloot onafgebroken door het “verdronken” Park Stadion liet varen ……’. Het water en de zilvervloot kunnen echt alleen maar over ons eigen voetbalteam gaan, stelt Van Zoonen.

Als je kijkt naar de manier waarop we over andere voetbalteams praten zie, je ook een belangrijke nadruk op de nationale identiteit. Terwijl Engelsen worden neergezet als vechters of echte mannen, zien we de Franse voetballers als stijlvolle spelers en de Duitsers als gedisciplineerde volhouders.

Het Oranjegevoel is een soort ‘inhaalnationalisme’ waarmee onze nationale identiteit opgepoetst moet worden, stelt Van Zoonen. Het zou voor het Nederlandse elan dan ook goed zijn als ‘ons’ team goed presteert in de wedstrijden tegen Italië, Frankrijk en Roemenië. Dat zou een oppepper zijn voor ons Oranjegevoel.

Commercieel

Ook voor onze economie is een voetbaltoernooi een stimulans. Televisies, barbecuesauzen en bier worden allemaal verkocht met een oranje sausje. Voetbal is voor veel bedrijven een serieuze zaak. Er is zelfs een Oranje-index die de Oranjebeleving van consumenten rond Europese en wereldkampioenschappen in beeld brengt. Het indexcijfer wordt berekend op basis van vier indicatoren: de opinie en het gedrag van consumenten, de commerciële activiteiten rondom Oranje en het EK, de publicitaire aandacht voor Oranje en het EK, en de opinie van een panel van vooraanstaande voetbalkenners en marketingexperts.

De Oranje-index geeft aan dat het commercieel gezien goed gaat met het oranjegevoel. De verkoop van oranje-producten en het aantal oranje-commercials blijven stijgen. Ook qua publiciteit gaat het voortvarend: de kranten besteden dagelijks aandacht aan het EK en ook op televisie is oranje niet te missen. De blessures van De Cler en Babel hebben gezorgd voor flink wat extra aandacht. Ook gaat het goed met het Oranjegevoel van de consumenten: ongeveer de helft van de Nederlanders zegt de poulewedstrijden van Oranje te willen zien. 1 op de 6 Nederlanders praat een paar keer per week met vrienden en familie over Oranje en het EK. Hopelijk voldoen onze jongens aan alle verwachtingen – dan kunnen wij als supporters onze opgekropte trots op het vaderland ook weer kwijt. Waar voetbal al niet goed voor is!

Het boek van David Winner Briljant Oranje is met aanvulling van een extra hoofdstuk opnieuw verschenen bij Uitgeverij Veen. Liesbet van Zoonen is hoogleraar populaire cultuur en heeft verschillende columns over voetbal geschreven.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 30 mei 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.