Je leest:

Optische schakelaar winnaar Eureka!

Optische schakelaar winnaar Eureka!

Auteur:

Rotondes met windmolens en zonnepanelen, regenwatertanks onder bushokjes en elektrische taxi’s op drie wielen. Dit zijn enkele inzendingen die de finale haalden van de Eureka! klimaatprijsvraag van de provincie Noord-Holland. 16 Februari werd de winnaar bekend gemaakt van de hoofdprijs van €50.000: een revolutionaire schakelaar die er voor zorgt dat de prijs van zonnecollectoren met maar liefst 95 procent omlaag kan.

De winnaar: een optische schakelaar die licht reflecteert. Het waterreservoir achter het glas loopt langzaam leeg. Zodra er geen water meer achter de glazen plaat zit laat de schakelaar geen licht meer door.

Een deskundige jury onder leiding van weerman Erwin Kroll riep de optische schakelaar van ingenieur Martin Slaman van de Vrije Universiteit maandag tot winnaar uit. De schakelaar zorgt dat de zonnecollector niet meer oververhit kan raken. Nu worden nog dure, hittebestendige materialen als koper en aluminium gebruikt voor het bouwen van zonnecollectoren. Dankzij de schakelaar kunnen fabrikanten deze metalen vervangen door goedkope kunststoffen. Volgens de ontwerper brengt dit de huidige prijs van duizend euro voor een zonnecollector omlaag tot een luttele vijftig euro.

De andere finalisten waren onder andere het bedrijf Tuk Tuk Factory, met hun idee voor nieuw soort elektrische TukTuks in de binnenstad van Amsterdam. Ook de rietvergasser van Kampenaer Advies en de PLUK bossen van Merksteijn Partners for Innovation gooiden hoge ogen bij de jury. De laatste had het idee om gemeenten te vullen kleine energieopwekkende bosjes. De bosjes bestaan uit artistieke windmolens en zonnepanelen, die de bewoners zelf kopen en onderhouden. Deze ontwerpen vielen volgens de jury buiten de prijzen vanwege de kapitaalkracht van de bedenkers en onzekerheden rondom de invoer. Zo vroeg de jury zich af of burgers bereid zijn €80.000 te investeren in een duurzaam energiebosje dat zichzelf pas over twintig jaar terugbetaalt.

Van linksboven met de klok mee: JCDecaux over opslag van regenwater voor het schoonmaken van abri’s; Merksteijn over het PLUK bos; Kampenaer over rietvergassing; Tuk Tuk Factory over de Trip; winnaar Martin Slaman krijgt zijn prijs overhandigt van Erwin Kroll en de provincie Noord-Holland; Slaman over de optische schakelaar.

Lichtvervuiling

Het winnende ontwerp is goed te realiseren met het prijzengeld, zo oordeelde de jury. De optische schakelaar weerkaatst zonlicht dat een zonnecollector anders zou oververhitten. Als al het water in een collector verdampt kan de warmte namelijk nergens meer heen. Het gaat in de collector zelf zitten waardoor goedkope kunststoffen smelten en vervormen. Zonnecollectoren zijn daarom van dure, hittebestendige materialen gebouwd als koper en aluminium.

Martin Slaman bedacht met de hulp van zijn collega’s van de VU een systeem van tandvormige prisma’s om ongewenst zonlicht te reflecteren. Als er water in de collector zit gaat het licht gewoon door de prisma’s heen. Maar als er lucht in zit breken de prisma’s het licht zo, dat het de collector weer verlaat zonder het materiaal te verwarmen. Slaman wil dit systeem ook in kassen plaatsen om lichtvervuiling te voorkomen. Hier draait hij het om: de hoekige prisma’s zorgen dat er geen licht meer uit de binnenkant van de kas ontsnapt. Zo blijft het Westland ’s nachts lekker donker.

Het winnende ontwerp: prisma’s in zaagtandvorm. Als er water achter zit laten de prisma’s invallend licht door. Als er lucht achter zit reflecteren de prisma’s het licht twee keer negentig graden, zodat het de zonnecollector weer verlaat. Klik op de afbeelding voor een grotere versie.

Bliksem

De Eureka! prijsvraag is door de provincie Noord-Holland in het leven geroepen als onderdeel van hun duurzaamheidsoffensief. Het laatste jaar vraagt de provincie aandacht voor duurzaamheid door voorlopers in het zonnetje te zetten, zoals CO2 neutrale huizen en elektrische auto’s. Aan de Eureka! prijsvraag deden bijna tachtig deelnemers mee, waaronder studenten, uitvinders en bedrijven. De jongste deelnemer is pas acht jaar oud. Zijn idee om bliksem op te vangen om accu’s mee op te laden werd door de jury beloond met een grote doos Lego. Da’s voor zo’n jongen eigenlijk ook veel leuker dan een smak geld om zijn idee mee te realiseren.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 17 februari 2009

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

LEES EN DRAAG BIJ AAN DE DISCUSSIE