Je leest:

Opstoken of ingraven

Opstoken of ingraven

Wat te doen met vijfhonderd ton radioactief plutonium?

Auteur: | 10 mei 2012

Sinds de jaren zestig kampt de wereld met een groeiende hoeveelheid radioactief plutonium waarmee niks gedaan wordt. Duur, gevaarlijk en diefstalgevoelig. Het kan hergebruikt worden, maar vier Amerikaanse wetenschappers betogen deze week in Nature dat we het beter voor eeuwig diep in de grond kunnen stoppen.

Een gloeiende pellet plutoniumoxide (PuO2)
Department of Energy (VS)

Het onbruikbaar kernafval van Nederlands enige kerncentrale Borssele belandt uiteindelijk in de grond. Ze laten het in glas gieten en met metaal omhullen, zodat het geen radioactiviteit uitstraalt. Hans Codée, directeur van COVRA (Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval), is erg tevreden met deze manier. ‘Dat glas is nog maar de eerste stap. Daarna komen de andere barrières. We bergen het op in een geologische formatie waarvan we weten dat het afval er niet aangetast wordt.’

Overblijfsel kweekreactoren

In een halve eeuw heeft zich wereldwijd ongeveer vijfhonderd ton radioactief plutonium opgestapeld. Het ligt verspreid in zwaar beveiligde opslagruimtes, onder andere in de VS, Rusland en Groot Brittannië. Met zoveel plutonium kunnen ongeveer honderdduizend kernbommen gemaakt worden, schrijft een collectief van vier Amerikaanse wetenschappers deze week in Nature.

Het plutonium is een overblijfsel van de grootse kernenergieplannen tijdens de jaren zestig. De toekomst ligt in de kweekreactoren, werd toen gedacht. In veel landen kwam aan dat idee een einde, omdat er veel gevaren kleven aan zo’n kweekreactor, waarbij er meer brandstof wordt gemaakt dan er verbruikt wordt. Alleen Rusland en India zien nog steeds brood in zulke reactoren.

De problemen rondom de bergen plutonium liggen niet alleen bij de veiligheid en hoge kosten van de opslag, maar ook bij de jatgevoeligheid, aldus de wetenschappers. Een terrorist kan het uitstekend gebruiken om er een kernbom van te maken. Het plutonium moet dus verdwijnen, vinden ze.

De Amerikanen hadden jarenlang het plan om radioactief afval op te slaan in deze Yucca Mountain. Dat plan werd echter geschrapt in 2010.
Wikimedia Commons

Hergebruik of opbergen?

Er zijn twee manieren om die berg plutonium weg te werken. Je kunt het in MOX (mixed oxide) verwerken, een mengsel van natuurlijk of verarmd uranium met opgewerkt plutonium (opgewerkt betekent dat het gezuiverd is tot één isotoop). MOX wordt gebruikt als nieuwe brandstof voor kerncentrales. Daarmee hergebruik je het plutonium en een kerncentrale kan daardoor twaalf procent meer energie leveren. De andere optie is om het in glas of keramiek zo diep en veilig mogelijk in te graven.

Kerncentrale Borssele gaat ook gebruik maken van MOX. Niet om de hopen plutonium weg te werken, maar om hun eigen aandeel in de hoeveelheid kernafval te minimaliseren. Codée: ‘We werken de restproducten op zodat we het teruggewonnen plutonium en uranium als MOX-brandstof kunnen gebruiken. Vijf procent van het afval is echt niet meer bruikbaar en wordt in de grond gestopt.’

Problemen

Het collectief van de Amerikaanse wetenschappers, ziet geen toekomst in MOX. Ook dat opgewerkt plutonium, van zowel de bergen plutonium als het kernafval van kerncentrales, dat nu wordt hergebruikt, moet volgens hen de grond in. Het produceren van MOX is veel te duur. In 1996 spraken Rusland en de VS af om 34 ton van hun plutoniumvoorraad te gaan hergebruiken. Volgens schattingen zou dit zo’n vier miljard dollar gaan kosten, maar het uiteindelijke prijskaartje viel ruim drie keer zo hoog uit. En dat terwijl het maar één tot twee miljard dollar aan extra energie oplevert.

Niet alleen de prijs is een probleem. Sinds de sluiting van enkele MOX-centrales is duidelijk dat er grote risico’s aan kleven, menen de wetenschappers. De techniek is inmiddels zo ver dat ingraven geen risico’s meer oplevert.

Discussiepunt

Hans Codée, directeur van de COVRA, de Centrale Organisatie Voor Radioactief Afval.
Flickr | Radio Nederland Wereldomroep

Opstoken of ingraven, het zal een groot discussiepunt blijven, denkt Codée. ‘Bij afvalproblematiek praat je over oplossingen op lange termijn. De discussie gaat over processen die een lange tijd blijven spelen. Over de toekomst praten levert gewoon veel onzekerheden op.’ De vier wetenschappers denken niet zo op lange termijn. Er moet nu wat aan gedaan worden, vinden ze. Plutonium moet behandeld worden als de gevaarlijke stof die het eigenlijk is.

Zelf heeft Codée een duidelijke voorkeur. ‘Vanaf het begin af aan hebben we ervaring met het opwerken van plutonium. Al onze gebouwen zijn hierop ontworpen. Onze ervaringen zijn uiterst positief, dus we gaan er gewoon mee door. Never change a winning team.’

Bron

Dit artikel is overgenomen van W24/Noorderlicht. Het werd gepubliceerd naar aanleiding van een publicatie in Nature: Frank von Hippel, Rodney Ewing, Richard Garwin, Allison Macfarlane: Nuclear proliferation: Time to bury plutonium, Nature 485, 167–168 (10 May 2012) doi:10.1038/485167a

Lees meer over kernenergie en -afval op Kennislink:

Oeps: Onbekende tag `feed’ met attributen {"url"=>"https://www.nemokennislink.nl/kernwoorden/kernenergie/kernkafval/index.atom?m=en", “max”=>"10", “detail”=>"minder"}

Dit artikel is een publicatie van W24.
© W24, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 mei 2012

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.