Je leest:

Oplichter speelt psychologisch spel

Oplichter speelt psychologisch spel

Auteur: | 14 december 2007

Zwendelaars maken slim gebruik van sociale beïnvloedingstrucjes. Door vragen te stellen bouwen ze eerst een beeld op van hun slachtoffer, zodat ze weten welke techniek het beste werkt. De slachtoffers hebben ondertussen grote moeite deze trucs te herkennen.

Jaarlijks nemen oplichters zo’n 7,7% van de consumenten in de geïndustrialiseerde landen van Europa te pakken. In de VS strijken zwendelaars elk jaar ongeveer 40 miljard dollar op. En deze getallen liggen waarschijnlijk nog veel hoger, omdat veel slachtoffers zich niet melden. Reden genoeg dus om te onderzoeken van welke psychologische technieken oplichters zich bedienen, en waarom het ene slachtoffer er wel voor valt en de ander niet.

De Tilburgse onderzoekers Pak en Shadel ontdekten dat oplichters een heel scala aan sociale beïnvloedingstechnieken gebruiken. Zo intimideren ze hun ‘klanten’ en proberen ze geloofwaardig over te komen door certificaten te tonen. Ze verzekeren hun slachtoffers ervan dat anderen ze voorgingen. Of ze doen zich voor als iemand die hulp nodig heeft.

Consumentenbedrog kun je zien als een communicatieproces, waarbij de zwendelaar op effectieve wijze een boodschap overbrengt aan het slachtoffer.

Oplichter laat zich leiden door slachtoffer

Welke technieken een oplichter gebruikt, laat hij afhangen van het slachtoffer. Door een reeks vragen te stellen komt hij erachter voor welke manier van beïnvloeding iemand gevoelig is. De slachtoffers ondertussen hebben grote moeite om de ‘oplichtingsuitspraken’ van zwendelaars te herkennen. Hierin onderscheiden ze zich duidelijk van mensen die zich niet hebben laten oplichten.

De opgelichte en niet-opgelichte consumenten verschillen nog op drie andere punten van elkaar. Zo hebben de slachtoffers verrassend genoeg meer verstand van financiële zaken. Ze zijn daarnaast ook meer geneigd om naar de verkooppraatjes van vreemden te luisteren. Om het aantal slachtoffers terug te dringen, zouden consumenten dan ook voorgelicht moeten worden over de beinvloedingstechnieken die een oplichter in zo’n praatje gebruikt. Op die manier hebben consumenten – hopelijk voordat het te laat is – door dat iemand ze probeert te bedonderen.

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 14 december 2007
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.