Je leest:

Op het spoor van zwarte gaten

Op het spoor van zwarte gaten

Auteur: | 10 december 2003

Een keten van zwarte gaten en neutronensterren in het sterrenstelsel NGC 4261 is het resultaat van een botsing met een kleiner stelsel.

Astronomen van NASA hebben met het ruimteobservatorium Chandra een spoor van zwarte gaten en neutronensterren ontdekt in het elliptische sterrenstelsel NGC 4261, ongeveer honderd miljoen lichtjaar hiervandaan. Enkele tientallen van deze objecten liggen als kralen aan een ketting uitgestrekt over een afstand van vijftigduizend lichtjaar.

‘The mice’, twee botsende melkwegen die zo zijn genoemd vanwege hun lange staarten, 160 miljoen jaar na hun eerste botsing. Uiteindelijk zullen ze met elkaar versmelten. NGC 4261 is iets soortgelijks overkomen: de botsing tussen twee sterrenstelsels veroorzaakte daar stervorming. De grootste van die sterren vormen nu een parelsnoer van zwarte gaten en neutronensterren. Bron: NASA en het ACS Science teamKlik op de afbeelding voor een grotere versie.

De ketting is een overblijfsel van een botsing tussen NGC 4261 en een kleiner sterrenstelsel, menen wetenschappers van het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics. Bij de botsing zouden lange slierten gas van het kleinere stelsel in NGC 4261 zijn gestort. Door de schokgolven die daarbij vrijkwamen ontstond een groot aantal enorme sterren. Inmiddels zijn deze vergaan tot neutronensterren en zwarte gaten.

De sterrenkundigen hopen dat de ontdekking zal leiden tot nieuwe inzichten in het ontstaan van elliptische sterrenstelsels. De meest gangbare theorie is dat een botsing tussen twee spiraalvormige stelsels een elliptisch stelsel oplevert, maar hoe dat proces precies verloopt is tot nu toe onduidelijk.

Kennislink-redactie: meer over NGC 4261

NGC 4261 – het zou opmerkelijk zijn als u zich de code nog herinnert, maar dit elliptische sterrenstelsel was al eerder in het nieuws. De Hubble-telescoop wist tot in het hart van het stelsel te kijken. Dat leverde spectaculaire plaatjes van een draaiende stofschijf op. Het centrum van de 800 lichtjaar brede schijf bevat een enorm zwart gat, wisten onderzoekers aan te tonen. Ze deden dat door de omloopsnelheid van het stof te meten en te berekenen hoe zwaar de massa in het centrum moet zijn om het stof in een cirkelbaan te houden. Opmerkelijk is, dat de stofschijf niet helemaal in het centrum van de NGC 4261 staat. Hoe het enorme zwarte gat (naar schatting 1,2 miljard maal zo zwaar als de zon) is bewogen, is vooralsnog een raadsel.

NGC 4261 herbergt in zijn centrum een gigantische stofschijf van wel 800 lichtjaar breed. Door de omwentelingssnelheid van het gas om het centrum te meten, konden astronomen aantonen dat er wel een superzwaar zwart gat in moest zitten. bron: NASA

Dit artikel is een publicatie van Natuurwetenschap & Techniek.
© Natuurwetenschap & Techniek, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 10 december 2003

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink Agenda

NEMO Kennislink vertoont op deze plaats normaal gesproken wetenschappelijke activiteiten uit heel Nederland. Door de maatregelen tegen het nieuwe coronavirus zal daarvan een groot gedeelte worden afgelast. Omdat we geen achterhaalde informatie willen verspreiden, laten we voorlopig geen activiteiten zien.
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.