Je leest:

Op de automatische piloot naar werk

Op de automatische piloot naar werk

Auteur: | 1 februari 2008

Bedrijven wil graag goed bereikbaar zijn. Snelweg, treinstation, en in de toekomst mogelijk ook Intelligent Transport Systems (ITS). ITS vergroten de bereikbaarheid van kantoorlocaties. Daarnaast speelt ze mogelijk een grote rol bij het verminderen van files, luchtvervuiling en verkeersonveiligheid. Dr. Raffael Argiolu, gepromoveerd op onderzoek naar het verband tussen ITS en kantoorlocaties: “Overheden proberen van alles om het mobiliteitsvraagstuk te beheersen. Een mogelijke oplossing is het meer toepassen van ITS.”

Nieuwe snelwegen bieden geen soelaas

" The world is flat", aldus de Amerikaanse econoom Milton Friedman. De wereld wordt steeds kleiner, alles en iedereen wordt steeds beter bereikbaar. We vliegen, soms letterlijk, van hot naar her. Globaal gezien neemt de mobiliteit toe. Helaas gaat dit ook met de nodige problemen gepaard: luchtvervuiling, verkeersonveiligheid en verkeerscongestie (opstopping, als het vastloopt: file). Wezenlijke problemen waar niet zomaar oplossingen voor klaarliggen. Argiolu hierover: “Overheden proberen van alles om het mobiliteitsvraagstuk te beheersen. Denk aan nieuwe snelwegen en aan de andere kant openbaar vervoer. Maar wat je ziet is dat dit het probleem uiteindelijk niet oplost. Een mogelijke oplossing is het meer toepassen van Intelligent Transport Systems(ITS).”

De Firebird

Volgens Argiolu is het werkveld van ITS erg breed en gebeurt er van alles: “het valt niet onder één noemer te scharen. De ontwikkeling van ITS loopt al wat langer, ook in de 20e eeuw was men met technologie bezig om mobiliteitsvraagstukken een antwoord te bieden. Het interessante van ITS is dat het nu zo snel gaat via ICT ontwikkelingen die nieuwe kansen bieden. De computer kan steeds sneller nadenken. Neem nu een intelligent apparaatje die begrijpt wanneer die moet remmen en ziet wat er gebeurt op de weg, of die alternatieve routes biedt. Dit heeft grote voordelen voor de verkeersveiligheid en -congestie.”

Vroege voorbeelden van ITS zijn te vinden in de jaren ‘50. General Motors bracht de Firebird II en III uit. De Firebird II bevatte een systeem, Autoglide, dat de auto zonder te hoeven sturen over een speciaal aangelegde weg heen kon leiden. De Firebird III was de eerste auto met cruise control. Pas in de jaren’90 werden beleidsmakers, fabrikanten en onderzoekers echt commercieel geïnteresseerd, mede als gevolg van de eerder genoemde vorderingen op ICT gebied. Standaard is regelmatig al de cruise control, de TomTom evenzo. En in volgepropte Japanse steden beschikken sommige auto’s over een waarschuwingssysteem dat aangeeft of je moet remmen bij een bocht in verband met een eventuele file. Wat voor mogelijkheden heeft ITS voor ons verder in petto?

‘Man in hoovering car’; bron afbeelding: proefschrift van Argiolu

Op naar de automatische snelweg

In zijn proefschrift omschrijft Argiolu ITS als geheel van nieuwe informatiesystemen die reizigersondersteuning bieden en nieuwe systemen om het verkeer en transport te managen. Er vallen drie hoofdstromen te onderscheiden. De eerste categorie, ADAS, dient om bestuurders in hun rijtaken te ondersteunen. Denk bijvoorbeeld aan lane keeping, een systeem waarbij een voertuig automatisch binnen de lijnen van een rijbaan blijft: een automatische snelweg. De tweede categorie, ATIS, omvat steeds meer geavanceerde informatiesystemen die de reiziger helpen bij het maken van keuzes, bijvoorbeeld hoe de reis verder voort te zetten bij treinvertraging. De derde categorie, ATMS, bestaat uit verfijnde management systemen die een efficiënte afwikkeling van verkeer vergroten. Stel dat in een controleruimte duidelijk is waar alle bussen zich op een gegeven moment bevinden, kunnen aankomst- en vertrektijden beter op elkaar worden afgestemd.

Tabel 1, overzicht van ITS toepassingen; bron afbeelding: proefschrift Argiolu

Tabel 1 geeft een overzicht van toepassingsmogelijkheden. Argiolu voegt aan het overzicht toe dat ook de lege factor ‘organisatie van de maatschappij’ (‘organisation of society’) erop staat, omdat het de hele organisatie van landgebruik kan veranderen. Bepaalde locaties worden aantrekkelijker, omdat ITS nabij gelegen is en dus beter bereikbaar, voor andere locaties geldt juist het omgekeerde. Mocht ITS de bereikbaarheid van een locatie sterk beïnvloeden, dan kan het de verdeling van grond en bedrijven dus helemaal op z’n kop zetten.

Verhuizen?

Met de ontwikkelingen op het gebied van ITS in het achterhoofd stelde Argiolu zich de vraag hoe deze systemen het locatie keuzegedrag van bedrijven zal beïnvloeden. Oftewel, zullen bedrijven zich ergens anders vestigen als gevolg van ITS ontwikkelingen? Argiolu redeneert van wel: “ITS zal de bereikbaarheid vergroten en daarmee bepaalde locaties, die dichtbij stations (in het geval van openbaar vervoer) of bij op- en afritten (in het geval van auto’s) van deze systemen liggen, aantrekkelijker maker. Dit zal leiden tot meer vraag naar die locaties, omdat bereikbaarheid een belangrijke factor is in de locatiekeuze van bedrijven.”

Om deze gedachtegang te toetsen heeft Argiolu twee hypotheses onderzocht. De eerste betreft de vraag of drie nieuwe ITS concepten (een automatische busbaan, een automatische snelweg en een People Mover van een Park&Ride) invloed hebben op de beoordeling van bedrijven als het gaat om bereikbaarheid. De tweede hypothese toetst hoe belangrijk bereikbaarheid is voor de bedrijven, ten opzichte van andere locatiefactoren als uitstraling van het gebouw, prijs/m² en aantal parkeerplaatsen. Uit zijn onderzoek is gebleken dat, hoewel bedrijven het liefst nabij een hedendaagse snelweg of treinstation gelegen zijn, alledrie de concepten significant bijdragen aan de bereikbaarheid van een bedrijfslocatie. Daarnaast vinden bedrijven bereikbaarheid van hun locatie erg belangrijk. Alle reden dus om aan te nemen dat nieuwe ITS concepten de aantrekkelijkheid van een nabijgelegen locatie vergroten. Om deze reden zullen bedrijven wellicht verhuizen.

…Bedrijven vinden bereikbaarheid van hun locatie erg belangrijk…

De overheid moet meedoen!

Om tot een snellere en effectievere ontwikkeling van ITS te komen, pleit Argiolu voor overheidsbemoeienis: “Er liggen een aantal beloftes in nieuwe systemen, die op een ander vlak liggen dan waar in eerste instantie de behoefte ligt bij bedrijven (namelijk winst en aandeelhoudersbelangen). Milieu, veiligheid. Aspecten waar de maatschappij om geeft, maar een bedrijf niet direct. Als de overheid invloed wil uitoefenen op de ontwikkeling van ITS dan moet ze zich er actief mee bemoeien.” Wie weet reizen we over tientallen jaren dus over automatische snelwegen en zal het bedrijfslandschap er heel anders uitzien.

Raffael Argiolu (Rotterdam, 1978) studeerde planologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en voerde tussen 2002 en 2007 zijn promotieonderzoek uit binnen het Institute for Management Research van de Radboud Universiteit. Momenteel werkt hij als analist bij de afdeling Trends & Monitoring van Nicis Institute, het maatschappelijk topinstituut voor de steden.

Hoofdstuk 1 van het proefschrift van Dr. Raffael Argiolu (Naam proefschrift: ‘Office Location Choice Behavior and Intelligent Transport Systems’)

Dit artikel is een publicatie van NEMO Kennislink.
© NEMO Kennislink, sommige rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 01 februari 2008
NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.