Je leest:

Ongedeelde tweelingen

Ongedeelde tweelingen

Auteur: | 5 februari 2008

Hoe een tweeling precies zo met elkaar vergroeid raakt dat ze een siamese tweeling worden, weten we niet precies. Maar dat de consequenties voor de broers of zussen in kwestie enorm zijn, staat buiten kijf.

Een spektakel van de bovenste plank of een dramatische speling van de natuur, het is maar hoe je het bekijkt. Siamese tweelingen vertoonden zich vroeger nogal eens op de kermis of in het variété. Tegenwoordig zijn ze meer in het nieuws door pogingen van artsen om ze te scheiden.

Siamese tweelingen heten naar Chang en Eng uit Thailand (toen Siam), die in de negentiende eeuw de Verenigde Staten rondreisden als kermisattractie en zich later vestigden als boer. Ze trouwden beiden, kregen veel kinderen en kleinkinderen en werden 63.

Daarmee vormden ze een uitzondering. Siamese tweelingen komen in alle denkbare vormen voor en de consequenties zijn onmenselijk. Hoe het leven eruitziet als je met twee lichamen één stel benen deelt is haast niet voorstelbaar. Of als je met je hoofdkruinen aan elkaar vastzit, zodat de enige mogelijke houding een liggende is. Maar zelfs als je wel kunt zitten, lopen, televisiekijken en koken, heb je nog een leven dat verre van normaal is. De Iraanse tweeling Laleh en Ladan nam niet voor niets het enorme risico van hun operatie op de koop toe. Ze gokten en verloren.

Zelfs als je zo met elkaar vergroeid bent dat je nog wel kunt zitten, lopen of televisiekijken, is het leven van een siamese tweeling verre van normaal.

Wat gaat er mis?

De natuur is niet barmhartig: de meest bizarre vormen blijken nog levensvatbaar. Het kind waaruit een deel van een ander kind groeit, bijvoorbeeld. Dat wordt een parasiet genoemd. De ene helft van de tweeling kan ook binnenin de andere groeien, als een complete foetus of als een tumor. Soms wordt die foetus pas na jaren ontdekt en komt een operatie te laat. Wat gaat er mis? Hoe komt het dat één bevruchte eicel zich ontwikkelt tot meer dan één embryo?

Dat weet niemand precies, zegt anatoom en embryoloog prof. dr. Rob Poelmann. “Maar er zijn wel een paar theorieën. Het zou een fout kunnen zijn in de aanleg van organen. In plaats van één worden er twee aangelegd. Er zijn drie celgroepen in het vroege embryo. Een daarvan is de neurale plaat, waaruit het zenuwstelsel gevormd wordt. Een andere celgroep, de primitiefknoop, stuurt dat proces aan. Het kan zijn dat er twee neurale platen gevormd worden, zodat je twee hoofden en een gedeeltelijk dubbele wervelkolom krijgt.” Proeven met salamanderembryo’s en kikkervisjes leerden Poelmann dat dit mogelijk is.

Niemand weet precies hoe een siamese tweeling ontstaat, maar ergens in de vroegste stadium van het embryo gaat het mis.

Het kan ook anders gaan. Poelmann: “Als er in het vroegste stadium van het embryo geen goede communicatie is tussen de cellen, splitst het zich in tweeën. Dan hebben we het over de eerste twee of vier cellen die gescheiden verder gaan en zich ontwikkelen tot eeneiïge tweeling. Een Siamese tweeling wordt het als het aantal cellen tussen de vijftig en duizend cellen ligt. Dan is de scheiding niet meer volmaakt.” Poelmann denkt dat beide theorieën opgaan. “Er zijn allerlei varianten en overgangsvormen tussen beide theorieën. Als je het kunt bedenken, bestaat het.”

Een zeldzaamheid

Zelf heeft Poelmann nog nooit een Siamese tweeling in levenden lijve gezien. Hoeveel het voorkomt kan hij ook bij benadering niet zeggen. “Het is een zeldzaamheid”, zegt gynaecoloog-obstetricus Sicco Scherjon. Ook hij heeft nooit een voldragen Siamese tweeling gezien. “Van de afgelopen jaren herinner ik me er één, en die zwangerschap is afgebroken.” Scherjon denkt dat abortus van Siamese tweelingen vaker zal voorkomen, nu met elf à twaalf weken standaard een termijnecho wordt aangeboden. “In veel gevallen kunnen de tweelingen operatief gescheiden worden. Maar je kunt op een echo nooit precies zien hoe hecht de vergroeiing is. Stel dat scheiding het niet mogelijk is: waar zadel je die kinderen dan mee op? Ik denk dat de meeste ouders in zo’n geval toch voor abortus zullen kiezen.”

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Cicero (LUMC).
© Cicero (LUMC), alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 05 februari 2008

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.