Je leest:

Oermens wel of géén Afrikaan?

Oermens wel of géén Afrikaan?

‘Out of Africa’ heet het scenario dat we afstammen van oermensen die vanuit Afrika de wereld veroverden. Maar is dat wel zo? Mogelijk verspreidden vroege mensachtigen zich al veel eerder dan 1,8 miljoen jaar geleden vanuit Afrika naar Azië, en werd Afrika 1,8 miljoen jaar geleden bevolkt door mensachtigen die in Azië al een (onbekend) lange evolutie achter de rug hadden – in plaats van andersom!

In een artikel in het tijdschrift Nature van donderdag 22 december plaatsen de archeologen Wil Roebroeks (Universiteit Leiden) en Robin Dennell (Sheffield, UK) grote vraagtekens bij Afrika als uniek oorsprongsgebied van de mens. Mogelijk verspreidden vroege mensachtigen zich al veel eerder dan 1,8 miljoen jaar geleden vanuit Afrika naar Azië, en werd Afrika 1,8 miljoen jaar geleden bevolkt door mensachtigen die in Azië al een (onbekend) lange evolutie achter de rug hadden – in plaats van andersom!

Out of Africa heet het vrij algemeen geaccepteerde scenario dat begon rond 1,8 miljoen jaar geleden. Vroege mensachtigen verspreiden zich vanuit Afrika over Azië. Deze mensen, in het algemeen aangeduid als Homo erectus, hadden een groot lijf en flinke hersenen. Ze beschikten volgens sommige onderzoekers over de typisch menselijke drang om de wereld te verkennen en er op uit trekken. Uiteindelijk kwamen zij aan op Java. Daar wist de Nederlander Eugène Dubois eind negentiende eeuw hun resten op te graven. Dit scenario staat bekend als Out of Africa 1. (Het staat los van het andere scenario, Out of Africa 2, waarin de herkomst van alle moderne mensen, Homo sapiens, teruggaat op één Afrikaanse oerpopulatie die circa 200 duizend jaar geleden leefde). Maar klopt dit eerste scenario wel?

Abesalom Vekua en zijn collega’s ontdekten deze schedel van Homo erectus in Dmanisi Georgië. copyright Science

De auteurs wijzen op de grote verschillen in intensiteit van onderzoek tussen Afrika en Azië. Misschien, zo stellen ze, is Afrika op dit moment wel het kerngebied en Azië ‘marginaal’ omdat we eenvoudigweg in Azië nog niet genoeg gezocht hebben. De spectaculaire vondsten die Azië de laatste jaren heeft opgeleverd maken dat tot een serieuze optie. De 1,8 miljoen jaar oude fossielen uit Dmanisi (Georgië) stammen van kleine mensachtigen met kleine hersenen.

Grote lichamen en dito hersenen zijn blijkbaar geen voorwaarde voor kolonisatie van gebieden buiten Afrika. Bovendien vullen de vondsten van Dmanisi uitstekend het gat dat in Afrika geconstateerd is tussen het geslacht Homo en zijn voorloper, het geslacht Australopithecus.

Out of Asia en Into Africa? De auteurs vinden dat het hoog tijd is om deze nieuwe vragen serieus te gaan onderzoeken.

Zie ook:

Dit artikel is een publicatie van Universiteit Leiden.
© Universiteit Leiden, alle rechten voorbehouden
Dit artikel publiceerde NEMO Kennislink op 22 december 2005

Discussieer mee

0

Vragen, opmerkingen of bijdragen over dit artikel of het onderwerp? Neem deel aan de discussie.

NEMO Kennislink nieuwsbrief
Ontvang elke week onze nieuwsbrief met het laatste nieuws uit de wetenschap.